دانشآموزان حاضر در این دوره از استانهای اصفهان، ایلام، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خوزستان، تهران و شهرستانهای اطراف، فارس، قم، کهگیلویه و بویراحمد، گلستان و یزد در این رویداد علمی حضور داشتند.
برگزاری آموزشهای تخصصی به صورت آنلاین
نخستین بخش هفدهمین دوره المپیاد ملی علوم و فناوری نانو طی یک هفته و به صورت آنلاین، در بستر شاد برگزار شد. در این بخش، مجموعهای از کارگاهها و دورههای تخصصی با هدف آمادهسازی دانشآموزان برای انجام فعالیتهای پژوهشی و عملی ارائه شد.
از جمله محورهای آموزشی این بخش میتوان به فارماسیوتیکس و اصول طراحی سامانههای دارورسانی، اصول و مراحل روش تحقیق و جستوجوی مقالات علمی، استفاده آکادمیک از هوش مصنوعی در فعالیتهای پژوهشی، روشهای سنتز سبز نانومواد، روشهای مشخصهیابی نانومواد، اصول و روش انجام آزمونهای آنتیباکتریال، داکینگ مولکولی و نحوه انجام آن اشاره کرد.
در کنار آموزشهای تخصصی، مباحث مرتبط با مدیریت کسبوکار و تدوین بوم مدل کسبوکار نیز به دانشآموزان ارائه شد تا شرکتکنندگان در کنار کسب مهارتهای علمی و آزمایشگاهی، با مفاهیم اولیه نوآوری، کسبوکار و مسیر تبدیل ایدههای فناورانه به محصولات و خدمات آشنا شوند.
این بخش از دوره با هدف هدایت دانشآموزان از مرحله آشنایی نظری با مفاهیم فناوری نانو به سمت تجربه یک فرایند واقعی پژوهش طراحی شده بود.
آغاز بخش عملی و حضور دانشآموزان در تهران
پس از پایان بخش آموزشهای آنلاین، دانشآموزان برای شرکت در بخش عملی دوره به تهران آمدند. این بخش نیز به مدت یک هفته برگزار شد و با پذیرش و اسکان دانشآموزان، مجموعهای از فعالیتهای آزمایشگاهی، آموزشی، ارزیابی و ارائههای علمی در دستور کار قرار گرفت.
در نخستین روز از بخش عملی، دانشآموزان در محیط آزمایشگاهی فرایند سنتز سبز نانوذرات اکسید روی را انجام دادند و در ادامه، با استفاده از این نانومواد، مراحل ساخت بستر زخمپوش بر پایه آلژینات را تجربه کردند.
این فعالیت به دانشآموزان امکان داد تا مفاهیم ارائهشده در بخش آنلاین را در قالب یک فرایند عملی و پژوهشی دنبال کنند و با مراحل مختلف سنتز نانومواد و طراحی یک سامانه زخمپوش آشنا شوند.
در روز دوم، فعالیتهای آزمایشگاهی با انجام آزمونهای ارزیابی فعالیت آنتیباکتریال ادامه یافت. دانشآموزان در این بخش با اصول و فرایند انجام آزمون تعیین حداقل غلظت مهارکنندگی رشد (MIC) و آزمون هاله عدم رشد آشنا شدند و نتایج فعالیتهای آزمایشگاهی خود را مورد بررسی قرار دادند.
همچنین به منظور آشنایی دانشآموزان با فرایند ارزیابی ویژگیهای فیزیکوشیمیایی نانومواد، از نانوذرات سنتزشده آزمونهای میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) و پراکندگی نور دینامیکی (DLS) انجام شد و دانشآموزان با نحوه تفسیر دادههای حاصل از این روشهای مشخصهیابی آشنا شدند.
از رفع اشکال تا آشنایی با تجربه یک فناور
سومین روز از بخش حضوری دوره به مرور مباحث، رفع اشکال و پاسخگویی به پرسشهای دانشآموزان اختصاص یافت تا شرکتکنندگان بتوانند ابهامات علمی خود را درباره فعالیتهای انجامشده برطرف کنند.
در ادامه این روز، جلسهای با حضور دکتر فرهاد بخشی، فناور برتر حوزه فناوری نانو، برگزار شد. در این نشست، دانشآموزان ضمن آشنایی با تجربیات حرفهای و فناورانه، با مسیر فعالیت در حوزه فناوری نانو و چالشها و فرصتهای پیش روی پژوهشگران و فناوران این حوزه آشنا شدند.
برگزاری آزمون کتبی هفدهمین دوره المپیاد
در چهارمین روز از دوره حضوری، آزمون کتبی هفدهمین دوره المپیاد ملی علوم و فناوری نانو برگزار شد.
این آزمون در دو بخش تستی و تشریحی و در مجموع طی چهار ساعت برگزار شد و دانشآموزان در آن به پرسشهایی درباره مباحث علمی و تخصصی ارائهشده در طول دوره پاسخ دادند.
ارائه و دفاع از دستاوردهای علمی دانشآموزان
یکی از بخشهای مهم هفدهمین دوره المپیاد، ارائه و کنفرانس دانشآموزان درباره فعالیتهای انجامشده در طول دوره بود. این بخش طی دو روز برگزار شد و شرکتکنندگان گزارش فرایند فعالیتهای پژوهشی و آزمایشگاهی خود را ارائه کردند.
دانشآموزان در این ارائهها، مراحل مختلف فعالیت خود، از آموزشهای نظری و طراحی فرایند پژوهش تا سنتز نانومواد، ساخت بستر زخمپوش، انجام آزمونهای آنتیباکتریال و بررسی نتایج مشخصهیابی را تشریح کردند.
این بخش علاوه بر ارزیابی میزان یادگیری و تسلط علمی دانشآموزان، فرصتی برای تقویت مهارتهای ارائه علمی، کار گروهی، تحلیل داده و انتقال مفاهیم تخصصی فراهم کرد.
آشنایی با زیستبوم فناوری نانو و چشمانداز آینده این حوزه
در ادامه برنامههای دوره، دانشآموزان از نمایشگاه دائمی ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو بازدید کردند و با بخشی از دستاوردها، محصولات و ظرفیتهای فناورانه کشور در حوزه فناوریهای نانو و میکرو آشنا شدند.
همچنین جلسهای با حضور دکتر محمد باقری مطلق برگزار شد. در این نشست، موضوعاتی پیرامون آینده فناوری نانو، روندهای پیشروی این حوزه و چشمانداز توسعه فناوریهای نانو و میکرو مطرح شد و دانشآموزان با اهمیت نقش نسل جدید پژوهشگران و فناوران در آینده این حوزه آشنا شدند.
پایان هفدهمین دوره المپیاد با تقدیر از دانشآموزان و عوامل اجرایی
هفدهمین دوره المپیاد ملی علوم و فناوری نانو در نهایت با برگزاری مراسم اختتامیه به پایان رسید. در این مراسم، از دانشآموزان شرکتکننده، استادان و استادیاران دوره به پاس حضور، تلاش و همراهی در برگزاری این دوره تقدیر و تجلیل شد.
هفدهمین دوره المپیاد ملی علوم و فناوری نانو با طراحی مسیری آموزشی متشکل از آموزش نظری، آموزش مهارتهای پژوهشی، تجربه عملی آزمایشگاهی، ارزیابی علمی، ارائه دستاوردها و آشنایی با زیستبوم فناوری و نوآوری، تلاش کرد تجربهای فراتر از یک رقابت علمی برای دانشآموزان رقم بزند.
حضور دانشآموزانی از استانها و شهرهای مختلف کشور و گردهمایی آنان در یک دوره آموزشی و عملی مشترک، فرصتی برای تبادل تجربه، شکلگیری ارتباطات علمی و آشنایی نسل نوجوان با ظرفیتهای واقعی پژوهش و فناوری در حوزه نانو فراهم کرد؛ تجربهای که میتواند زمینهساز شکلگیری مسیرهای جدید آموزشی، پژوهشی و فناورانه برای این دانشآموزان در سالهای آینده باشد.