به گزارش خبرنگار سیتنا، فیلترینگ در سالهای گذشته یکی از بحثبرانگیزترین سیاستهای حوزه فضای مجازی در ایران بوده است؛ سیاستی که موافقان آن، همواره امنیت، صیانت از کاربران و مقابله با تهدیدات فضای مجازی را از جمله دلایل اعمال محدودیتها عنوان کردهاند.
اما در سوی دیگر ماجرا، میلیونها کاربری قرار دارند که برای دسترسی به سکوهای محدودشده، ناچار به استفاده از ابزارهای موسوم به VPN و فیلترشکن هستند؛ ابزارهایی که حالا خودِ پلیس فتا درباره مخاطرات امنیتی آنها هشدار میدهد.
سرهنگ جواد مختاررضایی، معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا فراجا، در گفتوگو با خبرنگار سیتنا با اشاره به مخاطرات امنیتی استفاده از VPNها گفت: «از نظر امنیتی، نمیتوان میان VPNهای مختلف تفاوت اساسی قائل شد و همه این ابزارها میتوانند به اطلاعاتی که کاربر در اختیارشان قرار میدهد، دسترسی داشته باشند.»
وی با اشاره به امکان بررسی دسترسیهای VPNها در تلفن همراه، افزود: کاربران میتوانند در تنظیمات گوشی خود مشاهده کنند که هر VPN چه دسترسیهایی دریافت کرده است؛ ضمن اینکه اطلاعات مربوط به رفتوآمد دادهها نیز از مسیر VPN عبور میکند و از این منظر، استفاده از VPNهای ناشناخته میتواند مخاطرات امنیتی بیشتری به همراه داشته باشد.
مختاررضایی درباره تفاوت VPNهای مختلف نیز تأکید کرد که صرف مشخص بودن مالکیت یا وابستگی یک VPN، به معنای بیخطر بودن آن نیست و استفاده از این ابزارها باید با احتیاط انجام شود.
معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا فراجا در نهایت توصیه کرد کاربران تا حد امکان از VPN استفاده نکنند؛ چراکه به گفته وی، هیچ VPNای را نمیتوان بهطور مطلق امن تلقی کرد.
تناقضی که سیاستگذار باید به آن پاسخ دهدمسئله دقیقاً از همین نقطه آغاز میشود؛ اگر استفاده از VPN میتواند اطلاعات کاربران را در معرض مخاطرات امنیتی قرار دهد، سیاست فیلترینگ گسترده که بخش قابل توجهی از کاربران را به سمت استفاده از همین ابزارها سوق داده، چگونه میتواند همزمان با هدف «افزایش امنیت کاربران» توجیه شود؟
نمیتوان از یک سو دسترسی به سکوهای پرکاربرد را محدود کرد و از سوی دیگر، مسئولیت خطرات ناشی از ابزارهایی را که کاربران برای عبور از این محدودیتها استفاده میکنند، صرفاً بر دوش خود کاربر گذاشت.
واقعیت این است که کاربری که برای انجام امور کاری، ارتباط با دیگران، دریافت اخبار یا استفاده از یک سکوی ارتباطی به VPN نیاز پیدا میکند، الزاماً متخصص امنیت نیست و نمیتواند تشخیص دهد یک فیلترشکن چه دادهای را جمعآوری میکند، چه سطحی از دسترسی را در اختیار دارد و اطلاعات عبوری از آن دقیقاً در چه مسیری قرار میگیرد.
از همین رو، هشدار پلیس فتا درباره ناامن بودن VPNها را نمیتوان صرفاً یک توصیه فنی به کاربران تلقی کرد؛ این هشدار، همزمان یک پرسش سیاستی نیز ایجاد میکند: آیا ادامه محدودیت دسترسی به سکوها، بدون ارائه یک راهکار امن و رسمی برای دسترسی مردم، نمیتواند کاربران را بیشتر در معرض ابزارهای ناشناخته و پرریسک قرار دهد؟
مطالبهای که همچنان باقی استمسئله فیلترینگ دیگر صرفاً موضوع دسترسی یا عدم دسترسی به یک پلتفرم نیست؛ موضوع به امنیت داده، حریم خصوصی و مسئولیت سیاستگذار در قبال انتخابهای اجباری کاربران نیز گره خورده است.
اگر هدف اصلی، افزایش امنیت مردم در فضای مجازی است، طبیعی است که سیاستگذار باید درباره پیامدهای جانبی سیاستهای محدودکننده نیز پاسخ روشنی ارائه کند.
«هشدار پلیس فتا درباره مخاطرات VPNها، در واقع توپ را دوباره به زمین سیاستگذار برمیگرداند: اگر VPNها میتوانند تهدیدی برای امنیت دادههای مردم باشند، چرا باید کاربر برای دسترسی به خدمات و سکوهای مورد نیاز خود، میان «محدودیت» و «استفاده از ابزارهای ناامن» یکی را انتخاب کند؟»
این همان نقطهای است که انتظار میرود دولت و متولیان سیاستگذاری فضای مجازی، به جای تکرار ضرورت فیلترینگ، درباره راهکار دسترسی امن، حفظ حریم خصوصی کاربران و تبعات امنیتی استفاده گسترده از VPNها پاسخ روشن و قابل سنجشی به افکار عمومی ارائه کنند.
انتهای پیام
گزارش از سارا استوار