تعداد خطوط فعال همچنان رو به افزایش است، ضریب نفوذ تلفن همراه از مرز ۲۰۰ درصد عبور کرده و سهم بازار در شاخصهای اصلی میان سه اپراتور توزیع بسیار نامتقارنی دارد. بر همین اساس، همراه اول در تعداد مشترکان، مکالمه، پیامک، ارتباطات ماشینبهماشین و بخش مهمی از زیرساخت فیزیکی شبکه جایگاه نخست را در اختیار دارد. ایرانسل بازیگر دوم بازار است و رایتل با فاصله قابل توجه در رتبه سوم قرار میگیرد. همزمان، رشد تعداد مشترکان در کنار تفاوت محسوس پوشش و زیرساخت اپراتورها نشان میدهد که اندازه بازار به مرحلهای رسیده که تحلیل آن بدون توجه همزمان به مقیاس مشترک، مصرف و ظرفیت شبکه تصویر کاملی به دست نمیدهد.
ضریب نفوذ از ۲۰۰ درصد گذشت
نخستین نشانه مقیاس بازار را میتوان در روند خطوط فعال و ضریب نفوذ مشاهده کرد. نمودار فصلنامه از زمستان ۱۳۹۹ تا بهار ۱۴۰۵، روند افزایشی خطوط فعال دائمی و اعتباری و همچنین ضریب نفوذ تلفن همراه را نشان میدهد. در پایان این دوره، ضریب نفوذ از ۲۰۰ درصد عبور کرده است. معنای آماری این رقم آن است که تعداد خطوط فعال به ازای جمعیت کشور از دو خط برای هر نفر فراتر رفته است. این شاخص البته به معنای برخورداری هر فرد از دو تلفن همراه نیست و وجود چند سیمکارت فعال برای یک مشترک میتواند بخش مهمی از فاصله میان تعداد جمعیت و تعداد خطوط را توضیح دهد.
جدول مقایسه سهماهه نخست ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ نیز اندازه این بازار را دقیقتر نشان میدهد. بر همین مبنا، تعداد دایری تلفن همراه از ۱۶۴٬۱۹۲٬۰۲۴ در سهماهه نخست ۱۴۰۴ به ۱۷۴٬۳۵۵٬۱۵۶ در سهماهه نخست ۱۴۰۵ رسیده است. فصلنامه رشد این شاخص را ۶.۱۹ درصد اعلام کرده است. بنابراین طی یک سال بیش از ۱۰ میلیون خط به دایری تلفن همراه افزوده شده است.
سهم اپراتورها از بازار
توزیع مشترکان فعال نشان میدهد بازار از نظر مقیاس میان سه اپراتور فاصله قابل ملاحظهای دارد. همراه اول با سهم ۵۴ درصدی بیش از نیمی از بازار مشترکان فعال تلفن همراه را در اختیار دارد. ایرانسل با ۴۲ درصد در جایگاه دوم قرار گرفته و رایتل با ۴ درصد سهم کوچکتری از بازار دارد.
ترکیب خطوط دائمی و اعتباری نیز وجه دیگری از ساختار بازار را آشکار میکند. نمودارهای فصلنامه نشان میدهند بخش اصلی خطوط فعال کشور همچنان از نوع اعتباری است و تعداد خطوط اعتباری در تمام دوره مورد بررسی به مراتب بالاتر از خطوط دائمی قرار دارد. در عین حال، هر دو گروه طی سالهای اخیر مسیر افزایشی را طی کردهاند.
این توزیع در بازار مکالمه حتی متمرکزتر میشود. بر همین اساس، سهم همراه اول از بازار مکالمه اپراتورها ۶۷ درصد، سهم ایرانسل ۳۱ درصد و سهم رایتل ۲ درصد گزارش شده است. به بیان دیگر، فاصله همراه اول با ایرانسل در سهم مکالمه، به شکل محسوسی بیشتر از فاصله این دو در سهم مشترکان فعال است.
۱۰۰ میلیارد دقیقه مکالمه در سه ماه
حجم مصرف شبکه نیز در بهار ۱۴۰۵ افزایش قابل توجهی داشته است. بر اساس دادههای فصلنامه، کل مکالمات شبکه سیار در سهماهه نخست سال به ۱۰۰٬۶۰۲٬۱۷۹٬۰۹۲ دقیقه رسیده است. این رقم در دوره مشابه ۱۴۰۴ برابر با ۸۶٬۰۹۴٬۹۳۹٬۵۶۰ دقیقه بود. فصلنامه در نتیجه رشد سالانه کل مکالمات را ۱۶.۸۵ درصد ثبت کرده است.
متوسط مکالمه ماهانه هر کاربر نیز از ۱۷۴.۷۹ دقیقه در سهماهه نخست ۱۴۰۴ به ۱۹۲.۳۳ دقیقه در سهماهه نخست ۱۴۰۵ رسیده و ۱۰.۰۴ درصد افزایش یافته است. کنار هم قرار دادن این دو شاخص نکته مهمی دارد. افزایش حجم کل مکالمات صرفاً حاصل افزایش تعداد خطوط نبوده و متوسط مصرف ماهانه به ازای هر کاربر نیز رشد کرده است.
دادههای رومینگ نیز ابعاد دیگری از فعالیت اپراتورها را نشان میدهد. تعداد کشورهای دارای قرارداد رومینگ برای همراه اول ۱۴۰ کشور، ایرانسل ۱۲۲ کشور و رایتل ۱۳۴ کشور گزارش شده است. تعداد اپراتورهای خارجی دارای قرارداد رومینگ نیز به ترتیب ۳۲۵، ۲۵۶ و ۱۹۰ اپراتور است. بنابراین همراه اول هم در تعداد کشورهای طرف قرارداد و هم در تعداد اپراتورهای خارجی طرف قرارداد، بیشترین گستره را دارد.
۸۶ میلیارد پیامک و برتری همراه اول در مصرف
بازار پیامک نیز همچنان حجم بزرگی از ترافیک ارتباطی کشور را تشکیل میدهد. مجموع پیامکهای شبکه سیار در سهماهه نخست ۱۴۰۵ به ۸۶٬۱۴۶٬۶۳۲٬۲۳۹ پیامک رسیده است. سهم اپراتورها از این بازار به شکل معناداری متفاوت است. بر همین مبنا، همراه اول ۶۰ درصد، ایرانسل ۳۴ درصد و رایتل ۶ درصد از بازار پیامک را در اختیار دارند.
همچنین، متوسط پیامک ماهانه به ازای هر کاربر نیز ۱۶۴.۷۰ پیامک گزارش شده است. نمودار تفکیکی پیامکهای ورودی، خروجی و درونشبکهای نشان میدهد حجم فعالیت همراه اول در مجموع این سه بخش از دو اپراتور دیگر بیشتر است و ایرانسل در جایگاه دوم قرار میگیرد. فاصله رایتل در این شاخص نیز محسوس است.
ترکیب دادههای مکالمه و پیامک یک الگوی مشترک را نشان میدهد. سهم همراه اول از مصرف خدمات سنتی ارتباطی از سهم آن در تعداد مشترکان بیشتر است. این اپراتور ۵۴ درصد مشترکان فعال را در اختیار دارد، در حالی که سهم آن از مکالمه به ۶۷ درصد و از پیامک به ۶۰ درصد میرسد.
زیرساخت شبکه و فاصله اپراتورها در جغرافیای پوشش
تفاوت میان اپراتورها در سطح زیرساخت فیزیکی نیز قابل مشاهده است. بر همین اساس، تعداد سایتهای فیزیکی فعال شبکه تلفن همراه برای همراه اول ۱۱٬۴۳۲ سایت، برای ایرانسل ۱۱٬۱۷۱ سایت و برای رایتل ۱۸ سایت درج شده است. فاصله محدود همراه اول و ایرانسل در تعداد سایتهای ثبتشده در برابر فاصله بسیار بزرگ این دو با رایتل، یکی از برجستهترین موارد عدم تقارن آماری محسوب میشود.
در شاخص پوشش جمعیتی نیز همراه اول بالاترین ارقام را ثبت کرده است. پوشش جمعیتی این اپراتور برای نسل دوم ۹۹.۹۳ درصد، نسل سوم ۹۹.۶۲ درصد و نسل چهارم ۹۹.۴۶ درصد گزارش شده است. ارقام متناظر ایرانسل ۹۹.۰۸، ۹۷.۰۴ و ۹۴.۵۲ درصد و برای رایتل در نسل سوم و چهارم به ترتیب ۶۰.۸۹ و ۵۸.۹۴ درصد است.
پوشش جغرافیایی شهرها و روستاها نیز همین تفاوت را برجسته میسازد. همراه اول ۱٬۴۵۴ شهر را تحت پوشش ۴G و ۱٬۴۳۲ شهر را تحت پوشش ۳G قرار داده است. ارقام ایرانسل به ترتیب ۱٬۴۲۰ و ۱٬۴۲۷ شهر و برای رایتل ۴۰۶ و ۴۰۷ شهر است. همچنین، تعداد روستاهای تحت پوشش همراه اول ۴۴٬۹۱۸ روستا، ایرانسل ۱۹٬۳۱۲ روستا و رایتل ۹۴۶ روستا اعلام شده است.
جمعبندی
برآیند آمارهای بهار ۱۴۰۵ تصویری از بازاری ارائه میکند که هم از نظر تعداد خطوط و هم از نظر میزان استفاده همچنان در حال رشد است. تعداد دایری تلفن همراه طی یک سال ۶.۱۹ درصد افزایش یافته، کل مکالمات ۱۶.۸۵ درصد رشد کرده و متوسط مکالمه ماهانه هر کاربر نیز ۱۰.۰۴ درصد بالا رفته است. در همین بازار، بیش از ۱۰۰.۶ میلیارد دقیقه مکالمه و ۸۶.۱ میلیارد پیامک تنها طی سه ماه ثبت شده است.
مهمترین ویژگی ساختاری این تصویر، تکرار برتری همراه اول در مجموعهای از شاخصهای مستقل است. سهم ۵۴ درصدی از مشترکان فعال، ۶۷ درصدی از مکالمه، ۶۰ درصدی از پیامک و پوشش ۴۴٬۹۱۸ روستا، نشان میدهد وزن این اپراتور در بازار از یک شاخص منفرد ناشی نمیشود. ایرانسل در اغلب شاخصها دومین بازیگر بزرگ بازار است و در برخی ابعاد زیرساختی فاصله آن با همراه اول محدودتر میشود. رایتل نیز با سهم ۴ درصدی از مشترکان فعال، در مقیاسی متفاوت از دو بازیگر اصلی فعالیت میکند.
لینک کوتاه: