گزارش ارزیابی روند انتشار اخبار جعلی در هفته آخر شهریور ماه منتشر شد که براساس آن، تعداد اخبار جعلی پربازدید، روند کاهشی داشته است.
به گزارش آی سی تی نیوز، ستاد رسانهای فضای مجازی کشور در گزارشی به بررسی پربازدیدترین اخبار جعلی و تکذیبشده هفته چهارم شهریورماه ۱۴۰۵ پرداخته است. بر اساس این گزارش، در بازه زمانی ۲۵ تا ۳۱ شهریور، در مجموع ۴۱ خبر جعلی شناسایی و تکذیب شد که این روند در مقایسه با هفته سوم شهریور، کاهش را نشان میدهد.
طبق اعلام این ستاد، در میان اخبار جعلی این هفته، خبر «لغو پروازهای ترکیش ایرلاین به ایران» با ۲۱ میلیون و ۵۱۸ هزار بازدید بیشترین میزان مشاهده را داشته، در حالی که واقعیت این است که این پرواز هشت ماه است که به ایران انجام نمیشود؛ بازدید تکذیب این خبر ۵ میلیون و ۷۰۶ هزار بار بوده است.
فهرست کامل اخبار جعلی این هفته به همراه آمار بازدید خبر جعلی، بازدید تکذیب و مدت مانایی هر خبر به شرح زیر است:
♦ توقف کامل پروازهای میان ایران و عراق به دستور رسمی دولت عراقبازدید خبر جعلی: ۱۳٬۰۰۷٬۰۰۰ | بازدید تکذیب: ۱۵٬۶۳۰٬۰۰۰ | مانایی خبر: یک ساعت
♦ درگذشت امیر نوری در یک تصادفبازدید خبر جعلی: ۱۳٬۱۱۵٬۰۰۰ | بازدید تکذیب: ۱۳٬۲۳۸٬۴۰۰ | مانایی خبر: یک روز
♦ طرح دولت برای بنزین ۸۰ هزار تومانی و کاهش سهمیه بنزینبازدید خبر جعلی: ۱۶٬۱۲۴٬۷۰۰ | بازدید تکذیب: ۹٬۶۸۲٬۰۰۰ | مانایی خبر: یک روز
♦ اعتصاب کنترلرهای ترافیک هوایی به دلیل مسائل حقوقی و معیشتیبازدید خبر جعلی: ۳٬۲۲۹٬۰۰۰ | بازدید تکذیب: ۸٬۷۹۲٬۰۰۰ | مانایی خبر: یک روز
♦ اسکورت نفتکشها و خروج یک میلیارد بشکه نفت ظرف دوماه گذشته از تنگه هرمز توسط آمریکابازدید خبر جعلی: ۷٬۶۶۷٬۰۰۰ | بازدید تکذیب: ۷٬۰۰۷٬۰۰۰ | مانایی خبر: حدود چهار روز
♦ لغو پروازهای ترکیش ایرلاین به ایران درحالیکه این پرواز هشت ماه است به ایران پرواز نداردبازدید خبر جعلی: ۲۱٬۵۱۸٬۰۰۰ | بازدید تکذیب: ۵٬۷۰۶٬۰۰۰ | مانایی خبر: حدود یک هفته
♦ ادعاهای مجدد ترامپ درباره تماس مستقیم آمریکا با ایران برای مذاکرات، نابودی تأسیسات هستهای و بازبودن مسیر تنگه هرمزبازدید خبر جعلی: ۲٬۳۴۱٬۰۰۰ | بازدید تکذیب: ۴٬۷۰۰٬۰۰۰ | مانایی خبر: ۲ روز
♦ برنامه دیدار رئیسجمهور ایران با ترامپ در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان مللبازدید خبر جعلی: ۸۱۳٬۱۰۰ | بازدید تکذیب: ۱٬۹۴۰٬۰۰۰ | مانایی خبر: یک روز
♦ الزام دانشآموزان به استفاده از پلاک حاوی نام در مدارس هرمزگان و غیرحضوری شدن مدارس این استان در دوماه آیندهبازدید خبر جعلی: ۳۲۱٬۰۰۰ | بازدید تکذیب: ۱٬۶۴۰٬۰۰۰ | مانایی خبر: سه روز
♦ حمله زمینی نیروهای مقاومت عراق و انصارالله یمن به عربستانبازدید خبر جعلی: ۳۷۱٬۰۰۰ | بازدید تکذیب: ۱٬۰۷۰٬۰۰۰ | مانایی خبر: سه ساعت
**جمعبندی:
با وجود کاهش اخبار جعلی نسبت به هفته گذشته، بررسی محتوای خبرهای تکذیبشده نشان میدهد موضوعات سیاسی و امنیت منطقهای همچنان محور اصلی بخشی از این اخبار بودهاند. در کنار آن، انتشار اخبار جعلی با موضوعات اجتماعی و اقتصادی نیز سهم قابلتوجهی داشته است؛ موضوعی که اهمیت راستیآزمایی سریع و اطلاعرسانی دقیق را برای جلوگیری از شکلگیری برداشتهای نادرست در افکار عمومی برجسته میکند.
براساس پایشهای انجامشده، تلگرام با سهم ۷۰ درصدی، اصلیترین بستر انتشار اولیه اخبار جعلی در این بازه بوده است. پس از آن، اینستاگرام با ۲۰ درصد قرار دارد و توئیتر و برخی پلتفرمهای داخلی نیز بهترتیب سهمی معادل ۴ و ۶ درصد از انتشار اولیه این اخبار داشتهاند.
اخبار جمعآوریشده، اخباری هستند که در شبکههای اجتماعی در سطح ملی مطرح شده و چالشهایی ایجاد کردهاند. همچنین مطابق بررسیهای انجامشده، کانالهای وابسته به جریانهای معاند در میان منابع منتشرکننده این اخبار جایگاه برجستهای داشتهاند.
الگوی انتشار این محتواها، از جمله بهرهگیری از فضاسازی روانی و بازنشر هدفمند ادعاهای تأییدنشده، میتواند با هدف ایجاد نگرانی، تشویش اذهان عمومی و اثرگذاری بر برداشت مخاطبان دنبال شود. از اینرو، توجه به منبع اولیه خبر، بررسی شواهد و مراجعه به منابع معتبر، نقش مهمی در محدودکردن دامنه انتشار اطلاعات نادرست دارد.