به گزارش سیتنا، اظهارات اخیر مقامات آمریکایی آشکار ساخته است که برخی از سلاح‌های این کشور برای کنترل فضا هم‌اکنون عملیاتی شده‌اند؛ موضوعی که پرسش‌های تازه‌ای را درباره اقدامات مجازِ قانونی در فضای ماورای جو برانگیخته است.
حال، آیا استقرار سلاح در مدار زمین توسط آمریکا قانونی است؟
بله، ایالات متحده از نظر قانونی می‌تواند برخی سلاح‌های متعارف را در مدار زمین مستقر کند. قانون بین‌المللی ممنوعیت مطلقی برای سلاح‌های فضایی وضع نکرده است، هرچند سلاح‌های هسته‌ای و سایر سلاح‌های کشتار جمعی در آنجا ممنوع هستند.
📜 مبنای حقوقی: معاهده فضای ماورای جو ۱۹۶۷
نقطه شروع قانونی، معاهده فضای ماورای جو (Outer Space Treaty) سال ۱۹۶۷ است که ایالات متحده نیز آن را تصویب کرده است. این معاهده فعالیت‌های نظامی در فضا را تنظیم می‌کند، اما به هیچ وجه تمام سلاح‌های مداری را غیرقانونی اعلام نمی‌کند.
ماده چهارم این معاهده، استقرار سلاح‌های هسته‌ای یا سایر سلاح‌های کشتار جمعی در مدار زمین، نصب آنها بر اجرام آسمانی، یا استقرار چنین سلاح‌هایی در هر نقطه از فضای ماورای جو را ممنوع می‌کند. اما چون ماده چهارم به‌صراحت فقط سلاح‌های هسته‌ای و کشتار جمعی را نام برده، سلاح‌های متعارف را به‌طور صریح ممنوع نکرده است. این تمایز، فضای قابل‌توجهی برای سیستم‌های نظامی غیرهسته‌ای باقی می‌گذارد.
📢 اعتراف علنی آمریکا در سال ۲۰۲۶
در سپتامبر ۲۰۲۶، تروی ماینک، وزیر نیروی هوایی آمریکا، علناً تأیید کرد که نیروی فضایی این کشور «سلاح‌های کنترل فضای مداری» را مستقر کرده است. این روشن‌ترین اعتراف واشنگتن تا به امروز درباره سلاح‌های عملیاتی در فضا بود.
داگلاس شیس، رئیس عملیات نیروی فضایی نیز تأیید کرد که دولت در حال حاضر سلاح‌هایی در مدار زمین عملیاتی می‌کند. جزئیات فنی این سلاح‌ها به‌طور عمدی فاش نشده است.
🛰️ محدودیت‌های باقی‌مانده
هرچند استقرار سلاح‌های متعارف مداری ممنوعیت صریحی ندارد، اما محدودیت‌های مهمی وجود دارد:
استفاده از زور موضوعی جداگانه است. یک سلاح ممکن است قانونی باشد، اما شلیک آن غیرقانونی باشد. هر حمله آمریکا در فضا همچنان با قوانین حاکم بر تهدید یا استفاده از زور و ادعاهای دفاع مشروع مواجه خواهد بود.
آزمایش‌های مخرب ضد ماهواره‌ای با واکنش شدید بین‌المللی مواجه شده‌اند. در نوامبر ۲۰۲۱، آزمایش موشک ضد ماهواره‌ای روسیه بیش از ۱۵۰۰ قطعه زباله فضایی قابل ردیابی ایجاد کرد و ایستگاه فضایی بین‌المللی را به خطر انداخت. قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل در سال ۲۰۲۲ از کشورها خواست از آزمایش‌های مخرب موشک ضد ماهواره‌ای با صعود مستقیم خودداری کنند که با رأی ۱۵۵ موافق در برابر ۹ مخالف تصویب شد.
⚔️ سلاح‌های زمین‌پایه نیز وجود دارند
همه سلاح‌های فضایی نیازی به حضور در فضا ندارند. در ژوئن ۲۰۲۶، نیروی فضایی آمریکا Meadowlands را پذیرفت؛ یک سیستم جنگ الکترومغناطیسی زمین‌پایه متحرک که برای مختل کردن ارتباطات ماهواره‌ای با استفاده از انرژی فرکانس رادیویی طراحی شده است. این سیستم اثرات «برگشت‌پذیر» ایجاد می‌کند و ماهواره را به‌طور فیزیکی نابود نمی‌کند.
🌍 واکنش‌های بین‌المللی
چین پس از اعتراف واشنگتن درباره سلاح‌های مداری عملیاتی هشدار داد که گسترش قابلیت‌های نظامی در فضا می‌تواند مسابقه تسلیحاتی را تشدید کند و ثبات استراتژیک را تضعیف نماید.
روسیه نیز در آوریل ۲۰۲۴ قطعنامه‌ای را که آمریکا و ژاپن در شورای امنیت ارائه کرده بودند و خواستار تأکید مجدد بر ممنوعیت استقرار سلاح‌های هسته‌ای در مدار بود، وتو کرد. این اقدام سوءظن‌های غربی درباره فعالیت‌های ضد فضایی مسکو را عمیق‌تر کرده است.
📌 جمع‌بندی
ایالات متحده مجاز است سلاح‌هایی در فضا مستقر کند، اما با محدودیت‌های مهم: سلاح‌های متعارف مداری به‌طور قطعی ممنوع نیستند، در حالی که سلاح‌های هسته‌ای و کشتار جمعی ممنوع هستند. اما مسئله حل‌نشده بزرگ‌تر این است که این استقرار تا کجا می‌تواند پیش برود پیش از آنکه بازدارندگی به تشدید تنش تبدیل شود.
انتهای پیام