به گزارش سیتنا، در ایران نیز مانند بسیاری از کشورها، کاربران هنگام خرید سرویس اینترنت با اصطلاحاتی مانند سرعت، پهنای باند و ترافیک روبه‌رو می‌شوند که تفاوت دقیق آن‌ها همیشه روشن نیست. درک تفاوت این مفاهیم به کاربران کمک می‌کند هنگام انتخاب بسته اینترنت خانگی یا همراه، تصمیم بهتری بگیرند و انتظارات واقع‌بینانه‌تری از سرویس خود داشته باشند.
پهنای باند چیست؟
- سرعت اینترنت در یک نگاه، حجم داده‌ای است که شبکه شما در هر لحظه ارسال و دریافت می‌کند.
- پهنای باند ظرفیت حداکثری نظری داده‌ای است که اتصال شما می‌تواند در هر ثانیه حمل کند.
- پهنای باند سقف سرعت اینترنت شما را تعیین می‌کند و سرعت می‌تواند به آن نزدیک شود، اما هرگز از آن فراتر نمی‌رود.
- برای درک بهتر، اتصال اینترنت را مانند یک بزرگراه در نظر بگیرید؛ پهنای باند تعداد خطوط را مشخص می‌کند و سرعت اینترنت تعداد خودروهایی است که هر ثانیه به خروجی می‌رسند.
- اگر فعالیت روی شبکه از این ظرفیت فراتر برود، کندی ایجاد می‌شود، چون داده‌های دستگاه‌های شما فضای کافی برای حرکت آزاد ندارند.
- فرض کنید بسته اینترنت شما سقف ۱۰۰ مگابیت بر ثانیه دارد؛ اگر سه نفر فیلم ۴K تماشا کنند (هر کدام ۲۵ مگابیت)، یک نفر تماس تصویری داشته باشد و نفر پنجم یک بازی بزرگ را دانلود کند، شبکه تقریباً اشباع می‌شود.
- در این حالت ممکن است پخش فیلم‌ها شروع به بافر کردن یا کاهش کیفیت کند و تماس تصویری قطع و وصل شود؛ نه به این دلیل که اتصال خراب شده، بلکه به این دلیل که خانه شما به سقف بسته رسیده است.
- پهنای باند برخلاف سرعت اینترنت قابل تست نیست؛ ظرفیتی ثابت است که توسط بسته اینترنت و نوع اتصال تعیین می‌شود.
- فیبر نوری معمولاً بالاترین پهنای باند را ارائه می‌دهد، در حالی که DSL و سرویس‌های ماهواره‌ای سنتی کمترین پهنای باند را دارند.
- در ایران نیز با توسعه فیبر نوری در شهرهای مختلف، سرویس‌های مبتنی بر فیبر به‌تدریج جایگزین اتصالات مسی و ADSL می‌شوند و پهنای باند بالاتری در اختیار کاربران قرار می‌دهند.
- جالب اینکه پهنای باند همان چیزی است که معمولاً در تبلیغات بسته‌های اینترنت به‌عنوان «سرعت» معرفی می‌شود.
سرعت اینترنت چگونه توضیح داده می‌شود؟
- آنچه بیشتر مردم به‌عنوان سرعت اینترنت می‌شناسند، در واقع توان عملیاتی یا Throughput است؛ یعنی نرخ رسیدن داده به دستگاه شما در هر لحظه.
- در همان مثال بزرگراه، یک بزرگراه ۱۲ خطی در نظریه باید تعداد مشخصی خودرو را هم‌زمان به خروجی برساند، اما در واقع عواملی مانند رمپ خروجی باریک یعنی وای‌فای یا روتر و ترافیک ساعت شلوغی یعنی ازدحام شبکه، تعداد خودروهایی که واقعاً می‌رسند را کاهش می‌دهند.
- بنابراین پهنای باند حداکثر ظرفیت موجود است، اما آنچه واقعاً به دستگاه شما می‌رسد توان عملیاتی یا همان سرعت اینترنت است.
- وقتی تست سرعت انجام می‌دهید، عددی که نمایش داده می‌شود توان عملیاتی است که هرگز نمی‌تواند از پهنای باند بیشتر شود.
- تأخیر یا Latency مدت زمانی است که داده از دستگاه شما به سرور مقصد و بازگشت طول می‌کشد.
- هرچه سرور از نظر فیزیکی دورتر باشد، تأخیر بیشتر است؛ به همین دلیل ممکن است اتصال با وجود دانلود سریع، کند احساس شود.
- این تأخیر با میلی‌ثانیه سنجیده می‌شود و در تست‌ها به‌صورت پینگ نمایش داده می‌شود که عدد کمتر بهتر است.
- در ایران، تأخیر اتصال به سرورهای داخلی معمولاً بسیار کمتر از سرورهای خارجی است و همین موضوع برای بازی‌های آنلاین و تماس‌های تصویری اهمیت زیادی دارد.
- ازدحام شبکه می‌تواند تأخیر را افزایش دهد، چون هر دستگاه باید نوبت خود را انتظار بکشد.
- نوع اتصال اینترنت نیز بر پینگ اثر می‌گذارد؛ فیبر معمولاً تأخیر کمتری از ماهواره سنتی دارد و اتصال سیمی تأخیر بسیار کمتری از ارتباط با ماهواره‌های دور دارد.
چرا پهنای باند بیشتر همیشه اینترنت را سریع‌تر نمی‌کند؟
- بسته جدید با پهنای باند بالاتر همیشه راه‌حل مناسب برای اینترنت کند نیست، چون گاهی مشکل پهنای باند نیست.
- اگر گیمر هستید یا تماس تصویری زیادی دارید و عملکرد ضعیفی تجربه می‌کنید، احتمالاً با مشکل تأخیر روبه‌رو هستید.
- برای بهبود آن، استفاده از اتصال اترنت را امتحان کنید و گیمرها همیشه به نزدیک‌ترین سرور موجود متصل شوند.
- در ایران، انتخاب سرورهای داخلی برای بازی‌های آنلاین و سرویس‌های ابری می‌تواند تأخیر را به‌طور محسوسی کاهش دهد.
- اگر مایل به پرداخت هزینه هستید و فیبر در منطقه شما موجود است، تغییر به فیبر نوری می‌تواند بهبود چشمگیری در این بخش ایجاد کند.
- اگر شبکه شما مدام مشکل ازدحام دارد، ممکن است ارتقای بسته منطقی باشد.
- اما پیش از خرید، با تست‌هایی مانند تست بافر بلاat از Waveform می‌توانید مطمئن شوید که ازدحام واقعاً مشکل اصلی است.
- همچنین تنظیمات افزایش سرعت روتر خود مانند قابلیت کیفیت سرویس یا QoS را بررسی کنید؛ QoS به روتر می‌گوید در زمان ازدحام، کدام دستگاه‌ها و اپلیکیشن‌ها در اولویت باشند.
- اگر تست‌های سرعت حتی بدون ازدحام، نتایجی بسیار پایین‌تر از پهنای باند بسته شما نشان می‌دهند، احتمالاً روتر وای‌فای و نه پهنای باند، گلوگاه اصلی است.
- پهنای باند در تنظیمات روتر وای‌فای به عرض کانال اشاره دارد و با مگاهرتز سنجیده می‌شود، نه مگابیت بر ثانیه.
- هرچه کانال پهن‌تر باشد داده بیشتری حمل می‌کند، اما در برابر تداخل شبکه‌ها و دستگاه‌های دیگر آسیب‌پذیرتر می‌شود.
- اگر نمی‌توانید از اترنت استفاده کنید، باند ۵ گیگاهرتز یا در صورت وجود ۶ گیگاهرتز را برای عملکرد بی‌سیم سریع‌تر انتخاب کنید.
- در ایران که بسیاری از کاربران همچنان از باند ۲.۴ گیگاهرتز استفاده می‌کنند، جابه‌جایی به باند ۵ گیگاهرتز می‌تواند تجربه اینترنت بی‌سیم را به‌طور محسوسی بهبود دهد، به‌ویژه در ساختمان‌های پرجمعیت.
تفاوت اصلی میان سرعت اینترنت و پهنای باند در این است که پهنای باند سقف ظرفیت اتصال است، در حالی که سرعت اینترنت همان توان عملیاتی واقعی است که به دستگاه شما می‌رسد. افزایش پهنای باند همیشه مشکل کندی اینترنت را حل نمی‌کند، چون ممکن است گلوگاه اصلی تأخیر، ازدحام شبکه یا روتر باشد. برای کاربران ایرانی، ارتقا به فیبر نوری در صورت دسترسی، استفاده از اتصال سیمی برای بازی و تماس تصویری، انتخاب سرورهای داخلی و جابه‌جایی به باند ۵ گیگاهرتز وای‌فای می‌تواند تجربه اینترنت را به‌طور محسوسی بهتر کند، حتی بدون تغییر بسته اینترنت.
جدول اطلاعات کلیدی
| شاخص | جزئیات |
|---|---|
| پهنای باند | حداکثر ظرفیت نظری اتصال |
| سرعت اینترنت | توان عملیاتی واقعی داده در هر لحظه |
| واحد اندازه‌گیری هر دو | مگابیت بر ثانیه و گیگابیت بر ثانیه |
| قابل تست بودن پهنای باند | خیر |
| قابل تست بودن سرعت | بله |
| بالاترین پهنای باند | فیبر نوری |
| کمترین پهنای باند | DSL و ماهواره سنتی |
| تأخیر | زمان رفت و برگشت داده، بر حسب میلی‌ثانیه |
| واحد پینگ | میلی‌ثانیه |
| ابزار بررسی ازدحام | تست بافر بلاat Waveform |
| قابلیت اولویت‌بندی روتر | QoS |
| باند پیشنهادی وای‌فای | ۵ یا ۶ گیگاهرتز |
| واحد عرض کانال روتر | مگاهرتز |
انتهای پیام