به گزارش آی سی تی نیوز؛ اداره بین‌المللی اوزان و مقیاس‌ها (BIPM) در تاریخ ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۳ مهر ۱۴۰۵) با رأی نمایندگان ۶۹ کشور در بیست‌وهشتمین کنفرانس عمومی اوزان و مقیاس‌ها در ورسای فرانسه، تصمیم به توقف استفاده از ثانیه کبیسه از ۲۰ مه ۲۰۲۷ (۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۶) گرفت. این تصمیم به‌منظور کاهش خطر اختلال در سیستم‌های کامپیوتری و زیرساخت‌هایی اتخاذ شده که به هماهنگی دقیق زمان وابسته‌اند.
ثانیه کبیسه چیست و چرا حذف می‌شود؟
ثانیه کبیسه اصلاحی است که گاهی به زمان هماهنگ جهانی (UTC) اضافه می‌شود تا اختلاف میان زمان مبتنی بر ساعت‌های اتمی و زمان نجومی، که از چرخش زمین به دست می‌آید، کنترل شود. این اصلاح از سال ۱۹۷۲ تاکنون ۲۷ بار اعمال شده و آخرین بار در ۳۱ دسامبر ۲۰۱۶ بود.
دلیل اصلی حذف این سیستم، مشکلاتی است که برای سیستم‌های دیجیتال ایجاد می‌کند. افزودن یک ثانیه به یک دقیقه، یعنی تبدیل ۶۰ ثانیه به ۶۱ ثانیه، می‌تواند برای نرم‌افزارها و سرورها مشکل‌ساز شود. سیستم‌های دیجیتال مدرن از جمله بازارهای مالی، شبکه‌های مخابراتی، سیستم‌های ناوبری ماهواره‌ای و شبکه‌های برق به زمان بسیار دقیق و پیوسته وابسته‌اند.
جایگزین: ساعت کبیسه
به‌جای ثانیه کبیسه، سازوکار «ساعت کبیسه» اعمال خواهد شد. در این روش، اختلاف میان زمان هماهنگ جهانی و زمان نجومی می‌تواند به‌تدریج افزایش یابد و تنها زمانی که این اختلاف به ۳,۶۰۰ ثانیه یعنی یک ساعت برسد، اصلاح انجام می‌شود. پیش‌بینی می‌شود هزاران سال طول بکشد تا این اختلاف به یک ساعت برسد و اعمال ساعت کبیسه ضرورت پیدا کند. برخی برآوردها این بازه را حدود ۳,۰۰۰ سال می‌دانند.
پیشینه اختلالات ناشی از ثانیه کبیسه
افزودن ثانیه کبیسه در سال ۲۰۱۲ باعث از کار افتادن وب‌سایت‌هایی مانند Reddit و LinkedIn و تأخیر پروازهای کانتاس شد. در سال ۲۰۱۶ نیز سیستم Cloudflare دچار اختلال شد. همین تجربیات باعث شد شرکت‌های بزرگ فناوری مانند گوگل، متا، مایکروسافت و آمازون از حذف ثانیه کبیسه حمایت کنند. گوگل در سال ۲۰۰۸ برای جلوگیری از اختلال، ثانیه کبیسه را به‌جای افزودن یک‌باره، در طول ۲۰ ساعت «پخش» کرد.
نگرانی از ثانیه کبیسه منفی
نگرانی اصلی این بود که زمین در سال‌های اخیر چرخش سریع‌تری پیدا کرده و ممکن است برای اولین بار در تاریخ، نیاز به «ثانیه کبیسه منفی» باشد؛ یعنی حذف یک ثانیه از زمان جهانی. چنین اقدامی تاکنون هرگز اجرا نشده و می‌تواند خطرات ناشناخته‌ای برای سیستم‌های نرم‌افزاری ایجاد کند.
نقل قول از کارشناسان
کریستین بیزوآرد از سرویس چرخش زمین در این باره گفت: «وقتی سیستم ثانیه کبیسه اختراع شد، جامعه با دقت زمانی بسیار بسیار کوچک کار نمی‌کرد. اما اکنون برنامه‌های بسیاری وجود دارند که به دقت زمانی زیر یک ثانیه نیاز دارند؛ مثلاً سیستم‌های مالی. به همین دلیل، تغییر UTC به اندازه یک ثانیه یک مشکل است.»
تأثیر بر نجوم و تغییرات آینده
ستاره‌شناسان که از UTC به‌عنوان معیاری برای زمان خورشیدی استفاده می‌کردند، دیگر نمی‌توانند به آن اتکا کنند و باید از منابع دیگری برای نیازهای خود استفاده کنند.
BIPM همچنین خواستار ارائه پیشنهادهایی برای تعریف جدید ثانیه شده است، زیرا ساعت‌های نوری اکنون بسیار دقیق‌تر از ساعت سزیمی هستند که زمان فعلی بر آن استوار است. همچنین از آژانس‌های بین‌المللی خواسته شده تا شروع به بررسی نحوه تعریف زمان استاندارد جهانی برای ماه کنند.
توقف استفاده از ثانیه کبیسه تا ۲۰۳۵
اعضای BIPM پیش‌تر در سال ۲۰۲۲ توافق کرده بودند که استفاده از ثانیه کبیسه حداکثر تا سال ۲۰۳۵ متوقف شود. اما تصمیم جدید این تغییر را جلو انداخته و تاریخ ۲۰ مه ۲۰۲۷ را تعیین کرده است.
تحلیل ICTNews
تصمیم ۶۹ کشور جهان برای حذف ثانیه کبیسه، یک نقطه عطف در تاریخ اندازه‌گیری زمان محسوب می‌شود. این تصمیم نشان‌دهنده پیروزی زمان اتمی بر زمان نجومی است؛ پیروزی‌ای که ریشه در واقعیت دنیای دیجیتال امروز دارد. در دنیایی که میلیون‌ها تراکنش مالی در هر ثانیه انجام می‌شود و سیستم‌های ناوبری و مخابراتی به دقت زیرثانیه وابسته‌اند، افزودن یک ثانیه به زمان می‌تواند به اختلالات زنجیره‌ای منجر شود.
نکته قابل توجه این است که این تصمیم، برخلاف تصور عمومی، به معنای پایان هماهنگی زمان با چرخش زمین نیست. سازوکار ساعت کبیسه همچنان این هماهنگی را حفظ می‌کند، اما در بازه‌های بسیار طولانی‌تر و به‌صورت کم‌محسوس‌تر. این رویکرد، تعادل بین دقت اتمی و واقعیت نجومی را حفظ می‌کند.
پیامد اصلی این تصمیم برای کاربران عادی، پایان اختلالات دوره‌ای در سیستم‌های دیجیتال است. دیگر شاهد از کار افتادن ناگهانی وب‌سایت‌ها یا اختلال در تراکنش‌های مالی در لحظه افزودن ثانیه کبیسه نخواهیم بود. برای متخصصان فناوری، این تصمیم به معنای حذ زمان جهانی از اردیبهشت ۱۴۰۶ تغییر می‌کند؛ پایان عصر ثانیه کبیسه
در نهایت، این تصمیم نشان می‌دهد که حتی مفاهیمی به قدمت زمان، در برابر تحولات فناوری دستخوش تغییر می‌شوند. دنیای دیجیتال، استانداردهای خود را بر واقعیت‌های فیزیکی تحمیل می‌کند و این بار، زمان نجومی مجبور شده است جای خود را به دقت اتمی بدهد.