مجید میرزایی عضو هیئت علمی گروه پژوهشی مواد غیرفلزی و معاون مرکز تخصصی نوآوری و توسعه فناوری نانو پژوهشگاه نیرو، در این گزارش با بررسی روندهای جهانی توسعه نانوحسگرها، وضعیت فناوری، ظرفیتهای داخلی و فرصتهای پیشروی صنعت برق، بر نقش این فناوری در افزایش تابآوری و قابلیت اطمینان شبکه تأکید کرده است.
بر اساس این گزارش، خرابی کابلهای قدرت که از داراییهای حیاتی شبکه انتقال و توزیع به شمار میروند، میتواند به خاموشی، افزایش هزینههای بهرهبرداری و کاهش امنیت تأمین برق منجر شود. نانوحسگرهای هوشمند با قابلیت پایش مستمر پارامترهایی مانند دما، جریان و خوردگی، امکان شناسایی تغییرات و عیوب در مراحل اولیه و مداخله پیش از وقوع خرابی را فراهم میکنند.
این فناوری با فراهم کردن دادههای برخط از وضعیت تجهیزات، زمینه گذار از تعمیرات زمانمحور به نگهداری مبتنی بر وضعیت و نگهداری پیشگویانه را فراهم میکند؛ رویکردی که میتواند ضمن کاهش خرابیهای ناگهانی و خاموشیهای ناخواسته، عمر بهرهبرداری تجهیزات را افزایش داده و تصمیمگیری برای سرمایهگذاری و تعمیرات را دقیقتر کند.
گزارش پژوهشگاه نیرو همچنین نشان میدهد ارزشآفرینی اقتصادی این فناوری صرفاً به کاهش هزینه تجهیزات محدود نمیشود، بلکه کاهش تعمیرات غیرضروری، تشخیص زودهنگام عیب، افزایش عمر دارایی، کاهش توقفهای برنامهریزینشده و بهبود تصمیمگیریهای سرمایهای از مهمترین آثار مورد انتظار آن در مدیریت داراییهای صنعت برق است.
بر اساس یافتههای این مطالعه، ایران از ظرفیت مناسبی برای توسعه نانوحسگرهای هوشمند برخوردار است و توانمندیهای موجود در حوزه فناوری نانو، صنعت سیم و کابل، دانشگاهها، مراکز پژوهشی و شرکتهای دانشبنیان میتواند زمینه شکلگیری زنجیره بومی توسعه این فناوری را فراهم کند. با این حال، یکپارچهسازی فناوریها، تجاریسازی، تدوین استانداردهای ملی و تقویت ارتباط میان پژوهش، صنعت و شرکتهای دانشبنیان از الزامات توسعه این حوزه عنوان شده است.
در این گزارش، اجرای پروژههای پایلوت در شبکه، تدوین الزامات فنی برای سامانههای پایش برخط، ایجاد بانک داده ملی برای پایش سلامت کابلهای قدرت و توسعه سامانههای تحلیل داده و هوش مصنوعی بهعنوان بخشی از اقدامات پیشنهادی برای توسعه این فناوری در صنعت برق کشور مطرح شده است.
متن کامل گزارش رصد فناوری نانوحسگرهای هوشمند.