شرکت رادیکال نومریکس (Radical Numerics) در اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که ویروس‌های باکتری‌خوار یا باکتریوفاژهای (bacteriophages) طراحی‌شده با مدل ژنومی جدید این آزمایشگاه هوش مصنوعی مستقر در سان‌فرانسیسکو، با هدف نابودی باکتری‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک به یک بیمار انسانی تزریق شده است.
به گزارش رسانه اخبار فناوری تکنا، این اقدام در قالب مسیر درمانی ترحمانه زیر نظر پزشک و با مجوز سازمان غذا و داروی آمریکا یا اف‌دی‌ای (FDA) انجام شد، اما این شرکت جزئیات بیشتری درباره پیامدهای بعدی این تزریق و سرانجام آن ارائه نکرده است. اگر این ادعا صحت داشته باشد، این نخستین بار است که یک ارگانیسم طراحی‌شده با هوش مصنوعی از هر نوعی، به‌عنوان دارو وارد بدن انسان می‌شود.
این آزمایشگاه توسط اعضای تیم سازنده ایوو (Evo) و ایوو ۲ (Evo 2) تأسیس شده است؛ مدل‌های ژنومی متعلق به مؤسسه آرک (Arc Institute) که نخستین ژنوم‌های فاژ کاملاً نوشته‌شده با هوش مصنوعی را تولید کردند. آن پژوهش پیشین ۷۰۰ هزار ژنوم کاندید تولید کرد که از میان آن‌ها ۲۸۵ مورد سنتز شدند و در نهایت ۱۶ ویروس زیست‌پذیر به دست آمد؛ دستاوردی که یک اثبات مفهوم با نرخ موفقیتی طاقت‌فرسا اما امیدوارکننده به شمار می‌رفت.
مدل جدید اومنی-۱ (Omnii-1) گام بعدی در این مسیر است و گزارش فنی شرکت، رویکردی محدودتر و دقیق‌تر را توصیف می‌کند. این مدل به‌جای ابداع کل ژنوم از صفر، بخش هدف‌گیری ویروس را ویرایش می‌کند. تیم پژوهشی روی تی۷ (T7)، یک فاژ باکتری ای. کولای (E. coli) ۴۰ کیلوبازی و کاملاً شناخته‌شده کار کرد و بخش جی‌پی۱۷ (gp17) را که رشته دم متصل‌شونده به گیرنده است، بازنویسی نمود.
آمارهایی که این شرکت حاضر به اشتراک‌گذاری آن‌ها شده، واقعاً جالب‌توجه است. با اعمال ۱۱ تا ۱۵ تغییر آمینواسیدی نسبت به گونه طبیعی، ۶۹.۹ درصد از سویه‌های طراحی‌شده به‌عنوان فاژهای زیست‌پذیر بازیابی شدند؛ در حالی که این رقم برای نمونه‌های کنترل تصادفی تنها ۴.۸ درصد بود. همچنین از میان ۶,۶۹۴ سویه دارای فعالیت قابل اندازه‌گیری، ۲,۱۶۱ مورد عملکردی بهتر از نمونه اصلی داشتند که برخی از آن‌ها حامل ۲۸ جایگزینی آمینواسیدی بودند.
استفاده از این ویروس‌ها پدیده جدیدی نیست، اما حوزه‌ای است که می‌تواند از کمک هوش مصنوعی بهره ببرد. باکتریوفاژها ویروس‌هایی هستند که باکتری‌ها را آلوده می‌کنند و سلول‌های انسانی را به‌طور کامل نادیده می‌گیرند. آن‌ها بیش از یک قرن است که پیش از کشف پنی‌سیلین به‌عنوان روش درمانی استفاده می‌شوند و با شروع ناکارآمدی آنتی‌بیوتیک‌ها، دوباره به شکلی خاموش احیا شده‌اند. سازمان جهانی بهداشت یا دبلیواچ‌او (World Health Organization) فاژدرمانی را به‌طور کلی ایمن می‌داند و برخلاف آنتی‌بیوتیک‌های وسیع‌الطیف، یک فاژ می‌تواند تنها یک سویه باکتری را هدف قرار دهد و به سایر بخش‌های میکروبیوم بدن کاری نداشته باشد.
همین دقت بالا، مشکل اصلی نیز هست؛ زیرا هر فاژ مجموعه محدودی از گیرنده‌های سطحی باکتری را شناسایی می‌کند و درمان یک بیمار نیازمند یافتن فاژی است که دقیقاً با عفونت خاص او مطابقت داشته باشد. پزشکان بالینی ابتدا کتابخانه‌های فاژ موجود و سپس نمونه‌های محیطی را غربالگری می‌کنند و در نهایت ناامید شده و به‌عنوان آخرین راهکار به سراغ مهندسی ویروس می‌روند. برای فردی که به سپسیس یا عفونت خون مبتلا است، این جست‌وجو یک تمرین دانشگاهی نیست، بلکه یک موقعیت خطیر مرگ و زندگی محسوب می‌شود.
ابعاد این مشکل بنیادین جای هیچ بحثی ندارد. پروژه بار جهانی بیماری‌ها (Global Burden of Disease) برآورد کرده است که مقاومت ضدمیکروبی در سال ۲۰۲۱ با حدود ۴.۷ میلیون مورد مرگ‌ومیر مرتبط بوده است و پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که بین سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۵۰، نزدیک به ۴۰ میلیون مرگ می‌تواند ناشی از این معضل باشد.
| پیشنهاد ویژه : تعمیر کامپیوتر |