سیستم ترمز خودرو از جمله بخش‌هایی است که عملکرد صحیح آن ارتباط مستقیمی با ایمنی سرنشینان و سایر کاربران جاده دارد. در این سیستم، لنت ترمز به‌عنوان یکی از اجزای اصلی، با ایجاد اصطکاک در تماس با دیسک، سرعت خودرو را کاهش می‌دهد. این فرایند در شرایط مختلف رانندگی، از ترمزگیری‌های متوالی در مسیرهای پرترافیک گرفته تا توقف‌های ناگهانی در سرعت‌های بالا، موجب ایجاد حرارت و سایش در قطعات می‌شود. بنابراین، کیفیت مواد به‌کاررفته در ساخت لنت و توانایی آن در حفظ ویژگی‌های عملکردی طی چرخه‌های متعدد ترمزگیری، اهمیت زیادی دارد.
یکی از چالش‌های تولیدکنندگان این قطعه، دستیابی به ترکیبی از ویژگی‌های فنی است که ضمن ایجاد اصطکاک مناسب، در برابر افزایش دما، سایش و شرایط محیطی نیز مقاومت کافی داشته باشد. تغییر خواص مواد در دماهای بالا یا فرسایش تدریجی سطح لنت می‌تواند بر کیفیت ترمزگیری اثر بگذارد و هزینه‌های نگهداری خودرو را افزایش دهد. از سوی دیگر، خوردگی و تخریب سطح فلزی قطعات نیز ممکن است بر دوام و کیفیت محصول نهایی تأثیر منفی داشته باشد.
فناوری نانو با فراهم کردن امکان مهندسی مواد در مقیاس بسیار کوچک، راهکارهایی برای بهبود این ویژگی‌ها ارائه می‌کند. در این مقیاس، می‌توان با اصلاح ساختار پوشش‌های محافظ یا تغییر ترکیب مواد اصطکاکی، ویژگی‌هایی مانند مقاومت در برابر خوردگی، چسبندگی پوشش، پایداری حرارتی و مقاومت سایشی را تحت تأثیر قرار داد. به‌کارگیری این رویکرد در تولید قطعات خودرو می‌تواند به افزایش عمر مفید محصولات و بهبود عملکرد آن‌ها در شرایط کاری مختلف کمک کند.
شرکت لنت پارس از جمله تولیدکنندگانی است که با تمرکز بر این ظرفیت، دو فناوری مبتنی بر نانوساختارها را برای بهبود ویژگی‌های لنت ترمز توسعه داده است. این دو فناوری شامل استفاده از پوشش نانویی برای محافظت از سطح لنت و اصلاح فرمولاسیون مواد اصطکاکی با بهره‌گیری از ترکیبات نانوساختار است. هر دو فناوری حاصل بیش از یک سال فعالیت تحقیق و توسعه در واحد R&D شرکت هستند و در مراحل متفاوتی از ورود به چرخه تولید صنعتی قرار دارند.
نخستین فناوری به اصلاح پوشش سطحی لنت مربوط می‌شود. سطح قطعات فلزی مورد استفاده در لنت ترمز، در طول دوره بهره‌برداری ممکن است در معرض رطوبت و عوامل خورنده محیطی قرار بگیرد. تخریب پوشش محافظ در چنین شرایطی می‌تواند به خوردگی سطح و کاهش دوام قطعه منجر شود. علاوه بر این، کیفیت اتصال پوشش به سطح زیرین نیز اهمیت دارد؛ چراکه جداشدن یا پوسته‌شدن لایه محافظ می‌تواند عملکرد حفاظتی آن را مختل کند.
لنت پارس برای بهبود این وضعیت، پوششی با ساختار نانومتری توسعه داده است که با هدف افزایش مقاومت سطح در برابر خوردگی و بهبود چسبندگی لایه محافظ به کار گرفته می‌شود. استفاده از این پوشش می‌تواند احتمال تخریب و پوسته‌شدن سطح را کاهش دهد و در نتیجه، دوام قطعه را افزایش دهد. یکی دیگر از نتایج مورد انتظار از این فناوری، بهینه‌سازی فرایند پوشش‌دهی و کاهش هزینه‌های مرتبط با رنگ‌کاری قطعات است.
این فناوری از مرحله آزمایش‌های تحقیقاتی عبور کرده و اکنون در فرایند تولید صنعتی شرکت مورد استفاده قرار می‌گیرد. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده از سوی شرکت، پوشش نانویی یادشده در تمامی لنت‌های دیسکی تولیدی لنت پارس به کار گرفته می‌شود. این موضوع نشان می‌دهد که استفاده از فناوری نانو در این بخش صرفاً به ساخت نمونه آزمایشگاهی محدود نمانده و به یکی از مراحل فرایند تولید محصول تبدیل شده است.
دستاورد دوم شرکت به بخش دیگری از ساختار لنت، یعنی ماده اصطکاکی آن، مربوط می‌شود. این ماده نقش اصلی را در ایجاد نیروی اصطکاک هنگام تماس لنت با دیسک ترمز بر عهده دارد و ترکیب و ویژگی‌های آن می‌تواند بر میزان سایش، پایداری ترمزگیری و مقاومت در برابر حرارت تأثیر بگذارد.
در شرایطی که ترمزگیری‌های متوالی موجب افزایش دمای قطعات می‌شود، حفظ ویژگی‌های اصطکاکی اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. اگر ترکیب ماده اصطکاکی در اثر حرارت دچار تغییرات نامطلوب شود، ممکن است عملکرد ترمز در مقایسه با شرایط اولیه متفاوت باشد. از این رو، تولیدکنندگان لنت همواره به دنبال فرمولاسیون‌هایی هستند که بتوانند در محدوده وسیعی از شرایط کاری، عملکرد قابل قبولی ارائه دهند.
در همین راستا، لنت پارس با استفاده از نانوذرات تقویت‌کننده، ترکیبات نانوساختاری را در فرمولاسیون مواد اصطکاکی توسعه داده است. هدف از این تغییر، بهبود ویژگی‌های مکانیکی و حرارتی ماده و افزایش پایداری عملکرد آن در شرایط کاری دشوار است. بر اساس اطلاعات شرکت، این ترکیبات می‌توانند به کاهش سایش، افزایش طول عمر لنت و یکنواختی بیشتر عملکرد ترمز در خودروهای سواری کمک کنند.
تفاوت این فناوری با رویکرد نخست در محل اثرگذاری آن است. درحالی‌که پوشش نانویی برای محافظت از سطح قطعه به کار می‌رود، ترکیبات نانوساختار درون ماده اصطکاکی قرار می‌گیرند و با هدف اصلاح ویژگی‌های خود این ماده توسعه یافته‌اند. بنابراین، این دو فناوری بخش‌های متفاوتی از عملکرد لنت را هدف قرار می‌دهند و در کنار یکدیگر می‌توانند به بهبود دوام و کیفیت محصول کمک کنند.
فناوری مربوط به ترکیبات نانوساختار ماده اصطکاکی، در حال حاضر در آستانه تولید انبوه قرار دارد. به گفته شرکت، زیرساخت‌های مورد نیاز برای استفاده از این فرمولاسیون در پلتفرم‌های مختلف خودروسازان داخلی نیز فراهم شده است. این موضوع می‌تواند زمینه استفاده از مواد اصطکاکی جدید را در طیف گسترده‌تری از محصولات فراهم کند.
از منظر اقتصادی نیز افزایش عمر مفید لنت و کاهش نرخ سایش می‌تواند برای مصرف‌کنندگان اهمیت داشته باشد. لنتی که در شرایط استاندارد عملکرد خود را برای مدت طولانی‌تری حفظ کند، نیاز کمتری به تعویض زودهنگام خواهد داشت. این مسئله علاوه بر کاهش هزینه‌های نگهداری خودرو، می‌تواند دفعات مراجعه برای سرویس و تعویض قطعات مصرفی را نیز کاهش دهد. البته میزان این مزیت به شرایط رانندگی، نوع خودرو، نحوه استفاده از ترمز و مشخصات فنی محصول وابسته است.
لنت پارس با ظرفیت تولید سالانه بیش از ۴۰ میلیون قطعه، یکی از تولیدکنندگان بزرگ این حوزه در کشور به شمار می‌رود. این شرکت اعلام کرده است که بیش از ۶۰ درصد بازار داخلی را پوشش می‌دهد؛ ظرفیتی که امکان به‌کارگیری فناوری‌های جدید در مقیاس صنعتی و عرضه آن‌ها به بخش قابل توجهی از بازار خودرو را فراهم می‌کند.
فعالیت این شرکت به بازار داخلی محدود نیست و محصولات آن به کشورهای عراق، امارات متحده عربی، افغانستان، لبنان و روسیه نیز صادر می‌شود. توسعه بازارهای منطقه‌ای و گسترش حضور در کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا از جمله اهداف راهبردی شرکت برای سال ۱۴۰۴ عنوان شده است. در این مسیر، ارتقای مشخصات فنی محصولات و انطباق آن‌ها با الزامات بازارهای هدف می‌تواند در افزایش توان رقابتی تولیدکننده نقش داشته باشد.
تجربه توسعه این دو فناوری نشان می‌دهد که کاربرد فناوری نانو در صنعت خودرو تنها به تولید مواد جدید یا ساخت قطعات آزمایشگاهی محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند به اصلاح فرایندهای تولید و بهبود مشخصات فنی محصولات موجود نیز منجر شود. در صنعت قطعات خودرو، که دوام، کیفیت و قابلیت اطمینان محصولات از اهمیت بالایی برخوردار است، چنین رویکردی می‌تواند زمینه‌ساز ارتقای فناوری تولید و افزایش ارزش افزوده محصولات داخلی باشد.
در مورد لنت پارس، استفاده صنعتی از پوشش نانویی و توسعه ترکیبات نانوساختار برای ماده اصطکاکی، دو مسیر متفاوت برای بهره‌گیری از این فناوری در یک محصول واحد هستند؛ مسیری که از تحقیق و توسعه آغاز شده و اکنون بخشی از آن به خطوط تولید راه یافته است.