شبکه ملی اطلاعات صرفاً یک پروژه زیرساختی نیست. این شبکه، یکی از مهمترین زیرساختهای ارتباطی کشور و یکی از الزامات توسعه خدمات دیجیتال، افزایش تابآوری ارتباطی و تقویت حکمرانی در فضای مجازی است. به همین دلیل، هرگونه تغییر در شیوه مدیریت و راهبری آن، فراتر از یک جابهجایی سازمانی، میتواند بر روند اجرای برنامهها و استمرار سیاستها اثر بگذارد.
با لحاظ این مهم، برکناری یا کنارهگیری دو معاون شبکه ملی اطلاعات در مدتی کوتاه در وزارت ارتباطات به هیچ وجه نشانه خوبی نیست.
ثبات مدیریتی یک ضرورت است، نه یک انتخاب. شبکه ملی اطلاعات در سالهای گذشته مسیر متفاوتی را طی کرده و برای تحقق اهداف آن، علاوه بر منابع و زیرساخت، به انباشت تجربه، شناخت دقیق پروژهها و استمرار برنامههای اجرایی نیاز است.
با این حال، تغییرات مکرر در مدیریت مرتبط با شبکه ملی اطلاعات در دولت چهاردهم، این پرسش را به میان آورده است که برنامه اجرایی این پروژه تا چه اندازه از ثبات مدیریتی لازم برخوردار است و چگونه میتوان با تغییر مدیران، از استمرار مسیر و حفظ تجربه انباشتهشده اطمینان حاصل کرد.
موضوع، نه درباره یک مدیر یا یک دوره مدیریتی خاص، بلکه درباره ماهیت پروژهای با ابعاد ملی و بلندمدت است. پروژهای با این ویژگیها نمیتواند با تغییرات پیدرپی مدیریتی، هر بار وارد مرحله بازتعریف مأموریت، اولویتها و شیوه اجرا شود. هر تغییر مدیریتی، اگرچه در ساختار اداری امری طبیعی است، اما در پروژههای راهبردی باید به گونهای مدیریت شود که موجب گسست در برنامهها و کاهش سرعت اجرا نشود.
از سوی دیگر، شبکه ملی اطلاعات مجموعهای از اهداف و تکالیف مشخص دارد و میزان پیشرفت آن باید با شاخصهای روشن، قابل اندازهگیری و قابل ارزیابی سنجیده شود. بنابراین، در کنار اعلام آمار و گزارش پیشرفت، آنچه بیش از همه اهمیت دارد، استمرار مسیر اجرایی و تحقق ملموس اهداف تعیینشده است.
در این میان، انتظار میرود شورای عالی فضای مجازی و مرکز ملی فضای مجازی نیز به عنوان نهادهای سیاستگذار، ناظر و راهبر در حوزه شبکه ملی اطلاعات، حساسیت بیشتری نسبت به وضعیت این پروژه راهبردی نشان دهند. شبکه ملی اطلاعات یکی از مهمترین پروژههای این نهادهاست و ارزیابی مستمر روند پیشرفت آن، بررسی آثار تغییرات مدیریتی و ارائه تصویری روشن از وضعیت تحقق اهداف، نمیتواند صرفاً به وزارت ارتباطات واگذار شود. لذا انتظار میرود این نهادها با ایفای نقش فعالتر، بهصورت شفاف وضعیت پیشرفت شبکه، چالشهای موجود و میزان تحقق اهداف تعیینشده را برای افکار عمومی و مسئولان تبیین کنند.
اکنون که کشور بیش از گذشته به زیرساختهای ارتباطی پایدار، تابآور و بومی نیاز دارد، اهمیت شبکه ملی اطلاعات نیز بیش از پیش خود را نشان میدهد. تجربه اختلالات ارتباطی و شرایط بحرانی سالهای اخیر ثابت کرده است که زیرساخت ارتباطی کشور باید بتواند در شرایط عادی و بحرانی، استمرار خدمات و دسترسی به خدمات حیاتی را تضمین کند.
در چنین شرایطی، شاید مهمترین مطالبه از وزارت ارتباطات، نه صرفاً معرفی مدیر جدید، بلکه ارائه تصویری روشن از نقشه راه، برنامه زمانبندی، شاخصهای پیشرفت و سازوکار استمرار مدیریت شبکه ملی اطلاعات باشد.
شبکه ملی اطلاعات پروژهای نیست که با تغییر دولتها یا مدیران، مسیر آن از نو تعریف شود. این شبکه یک پروژه ملی و بلندمدت است و به مدیریتی نیاز دارد که بتواند ضمن استفاده از تجربههای گذشته، برنامهای مستمر و قابل ارزیابی برای آینده ارائه کند.
ثبات مدیریتی، حفظ تجربه و استمرار برنامهها، سه ضرورت برای عبور شبکه ملی اطلاعات از مرحله توسعه زیرساخت به مرحله بلوغ و کارآمدی است.