بررسی کارکرد Kaspersky KATA NDR Enhanced در پایش ترافیک، تحلیل رفتار، اجرای فایل در سندباکس و تسریع پاسخ تیم امنیت به حملات هدفمند و APT.

چالش‌های پنهان در ترافیک شبکه و ناتوانی ابزارهای سنتی

در زیرساخت‌های فناوری اطلاعات امروزی، لبه شبکه دیگر یک مرز مشخص و نفوذناپذیر نیست. دورکاری، سرویس‌های ابری، تجهیزات شخصی و تعدد پایانه‌ها باعث شده‌اند مسیرهای نفوذ به سازمان تنوع زیادی پیدا کنند. فایروال‌ها و آنتی ویروس‌های مبتنی بر امضا (Signature-based) همچنان لایه‌های حفاظتی مهمی به شمار می‌روند، اما تمرکز آن‌ها اغلب بر مسدودسازی تهدیدات شناخته‌شده است. مهاجمان حرفه‌ای در حملات هدفمند و کمپین‌های APT (تهدیدات پیشرفته پایدار) به ندرت از کدهای مخرب ثبت‌شده یا الگوهای تکراری استفاده می‌کنند؛ آن‌ها از تکنیک‌های بدون فایل (Fileless)، آسیب‌پذیری‌های روز صفر (Zero-Day) و ابزارهای مشروع مدیریتی سیستم‌عامل (Living off the Land) بهره می‌برند تا پس از نفوذ، بی‌صدا در شبکه باقی بمانند.

هنگامی که مهاجم موفق به عبور از گیت‌وی ورودی می‌شود، مرحله حرکت جانبی (Lateral Movement) آغاز می‌گردد. در این مرحله، سیستم آلوده ممکن است برای پویش پورت‌های سرورهای مالی، جست‌وجوی منابع به اشتراک گذاشته‌شده از طریق پروتکل‌های داخلی مانند SMB، یا تغییر تنظیمات DNS تلاش کند. از آنجا که این تعاملات در داخل شبکه محلی رخ می‌دهند، بسیاری از ابزارهای پیرامونی هیچ دیدی نسبت به آن‌ها ندارند. ایجاد یک نقطه کور درون‌شبکه‌ای دقیقاً همان فرصتی است که مهاجم برای سرقت اطلاعات یا رمزنگاری باج‌افزاری نیاز دارد. از این رو، سازمان‌ها به راهکاری مکمل برای نظارت بر ترافیک داخلی نیاز پیدا کرده‌اند؛ راهکاری با عنوان تشخیص و واکنش در شبکه یا همان NDR (Network Detection and Response).

Kaspersky KATA NDR Enhanced چیست و چه جایگاهی دارد؟

پلتفرم مقابله با حملات هدفمند کسپرسکی که تحت عنوان Kaspersky Anti Targeted Attack شناخته می‌شود، سامانه‌ای یکپارچه برای رصد، ردیابی و مهار نفوذهای پیچیده سازمانی است. نسخه توسعه‌یافته این پلتفرم، یعنی Kaspersky KATA NDR Enhanced، تمرکز ویژه‌ای بر تحلیل ارتباطات شبکه و تبدیل جریان‌های داده خام به بینش‌های امنیتی قابل اقدام دارد. این راهکار به عنوان یک مرکز هدایت تحلیلی، جریان‌های داده عبوری از سوئیچ‌ها و مسیرهای ارتباطی را دریافت کرده و با بهره‌گیری از هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و پایگاه‌های داده جهانی تهدیدات، الگوهای غیرعادی را از ترافیک روزمره متمایز می‌کند.

هدف اصلی KATA تنها تولید یک هشدار تازه در کنار صدها پیام دیگر نیست. در بسیاری از مراکز عملیات امنیت (SOC)، خستگی ناشی از هشدارهای کاذب (Alert Fatigue) یکی از دلایل اصلی نادیده گرفته شدن نشانه‌های واقعی نفوذ است. پلتفرم KATA با همبسته‌سازی چندلایه وقایع، ارزیابی ریشه حادثه (Root Cause Analysis) و نمایش نقشه تعاملات مشکوک، زمینه و ابعاد دقیق رخداد را پیش چشم تحلیلگر امنیت قرار می‌دهد تا کارشناس بتواند بدون سردرگمی، دامنه نفوذ را مشخص کند. داشتن تاییدیه افتا برای این محصول در ایران، مهر تأییدی بر اعتبار و سازگاری ساختار آن با الزامات حفاظتی سازمان‌ها، بانک‌ها و زیرساخت‌های حساس ملی است.

ساختار دریافت و پایش ترافیک؛ چرا جانمایی سنسورها اهمیت دارد؟

برای آنکه یک سامانه NDR بتواند رخدادهای شبکه را بررسی کند، باید به نسخه‌ای باکیفیت و بدون قطعی از ترافیک دسترسی داشته باشد. در معماری پلتفرم KATA، این کار معمولاً با استفاده از درگاه‌های آینه‌ای شبکه (SPAN Port یا TAP) در سوئیچ‌ها و روترهای اصلی سازمان انجام می‌گیرد. سنسورهای شبکه کسپرسکی ترافیک ارسالی را دریافت کرده و پروتکل‌های کلیدی مانند HTTP/HTTPS، DNS، SMTP، FTP و SMB را به شکل بلادرنگ واکاوی می‌کنند.

نکته اساسی در اثربخشی این پایش، انتخاب صحیح محل دریافت ترافیک است. اگر ورودی سنسور تنها به ترافیک عبوری از مرز اینترنت سازمان محدود شود، بخش بزرگی از تحرکات داخلی، دسترسی‌های جانبی به پایگاه‌های داده و ارتباطات میان کامپیوترها و سرورهای داخلی نادیده باقی می‌ماند. بنابراین، طراحی شبکه امنیتی باید به‌گونه‌ای باشد که بخش‌های حساس، سرورهای داده و سگمنت‌های اداری در محدوده دید سنسورها قرار گیرند.

مسئله دیگر، ترافیک رمزگذاری‌شده (SSL/TLS) است که امروزه بخش عمده‌ای از ارتباطات وب را تشکیل می‌دهد. مهاجمان نیز تلاش می‌کنند ارتباطات فرمان و کنترل (C2) خود را در لایه‌های رمزنگاری پنهان کنند. راهکار KATA قابلیت دریافت ترافیک رمزگشایی‌شده از ابزارهای اختصاصی میانی (Decryption Engines) را داراست تا بدون نقض حریم خصوصی و با رعایت چارچوب‌های محرمانگی سازمانی، محتوای تراکنش‌های مشکوک نیز مورد ارزیابی امنیتی قرار گیرد.

تحلیل رفتاری و نقش سندباکس پیشرفته کسپرسکی

هنگامی که یک فایل ناشناخته یا سندی دارای اسکریپت از طریق ایمیل، وب یا انتقال داخلی در شبکه جابه‌جا می‌شود، صرف تکیه بر هش (Hash) یا پسوند فایل برای اعلام سلامت آن کافی نیست. ممکن است فایل مورد نظر به ظاهر یک گزارش متنی معمولی باشد، اما پس از باز شدن توسط کاربر، کدهای مخرب را به حافظه تزریق کرده و اتصالی مخفی با یک سرور بیرونی برقرار کند.

در چنین شرایطی، ماژول سندباکس کسپرسکی (Advanced Sandbox) وارد عمل می‌شود. سندباکس یک محیط مجازی کاملاً ایزوله و شبیه‌سازی‌شده است که در آن فایل بدون به خطر افتادن محیط اصلی سازمان به اجرا درمی‌آید. این فناوری رفتار اجرایی فایل را در لایه‌های مختلف پردازش، تعامل با رجیستری ویندوز، فراخوانی کتابخانه‌های سیستمی و درخواست‌های تحت شبکه بررسی می‌کند. چنانچه در طول اجرای کنترل‌شده، تلاشی برای تخریب یا ایجاد درب پشتی (Backdoor) مشاهده شود، شناسه و رفتار آن به عنوان یک تهدید قطعی ثبت می‌گردد.

ارزش عملیاتی سندباکس زمانی روشن‌تر می‌شود که نتیجه آن بلافاصله با ترافیک شبکه همبسته شود. تحلیلگر با دریافت نتیجه سندباکس می‌تواند ببیند آیا سیستم دیگری در سازمان پیش از این با همان آی‌پی یا دامنه مشکوک ارتباط داشته است یا خیر؛ این زنجیره، تصویر کاملی از نحوه ورود و ابعاد پیشروی حمله را ترسیم می‌کند.

بازرسی گذشته‌نگر و ثبت ترافیک (PCAP)

بسیاری از حملات سازمان‌یافته به شیوه‌ای پیاده‌سازی می‌شوند که شواهد آن‌ها تا هفته‌ها یا ماه‌ها به عنوان یک ناهنجاری آشکار ثبت نمی‌شود. اغلب پس از آنکه یک مرکز امنیت سایبری یا ارائه‌دهنده بین‌المللی هوش تهدیدات (Threat Intelligence)، شاخص‌های آلودگی (IoC) تازه‌ای را برای یک بدافزار ناشناخته منتشر می‌کند، سازمان‌ها ناچارند وضعیت خود را نسبت به آن شاخص ارزیابی کنند. پرسش اصلی مدیران در این مرحله این است: آیا ما در ماه‌های گذشته هدفی برای این گروه مهاجم بوده‌ایم؟

راهکار Kaspersky KATA NDR Enhanced با فراهم کردن امکان ذخیره‌سازی داده‌های خام و متادیتای شبکه در قالب فایل‌های PCAP، امکان بازرسی گذشته‌نگر (Retrospective Analysis) را در اختیار تیم‌های کشف تهدید (Threat Hunting) می‌گذارد. در نسخه‌های جدید این پلتفرم، کارشناس می‌تواند فایل‌های ثبت‌شده پیشین را با موتورهای تشخیصی، امضاها و قواعد به‌روزشده بازخوانی و تحلیل مجدد کند. این قابلیت در بررسی دقیق حوادث سایبری و مستندسازی روند رخداد، نقشی کلیدی ایفا می‌کند.

هم‌افزایی NDR با EDR و معماری XDR

اطلاعات به دست آمده از شبکه نشان می‌دهند چه سیستم‌هایی، در چه زمانی و با استفاده از چه پروتکلی با یکدیگر تبادل داده داشته‌اند؛ اما داده‌های شبکه نمی‌توانند به تنهایی پاسخ دهند کدام فایل در سطح حافظه در حال اجراست یا چه پردازشی دستور ارتباط را صادر کرده است. در نقطه مقابل، نرم‌افزارهای امنیتی مستقر روی رایانه‌ها (Endpoint) تمام جزئیات پردازشی سیستم را ثبت می‌کنند، اما ممکن است از ارتباطات مبهم شبکه دید کلی نداشته باشند.

نقطه قوت راهکار KATA، قابلیت ادغام بومی آن با راهکارهای میزبانی‌شده روی نقاط پایانی نظیر Kaspersky Next EDR Expert است. وقتی داده‌های حاصل از تحلیل ترافیک شبکه در کنار لاگ‌های رویدادهای سیستمی قرار می‌گیرند، مفهوم معماری دفاع گسترده یا XDR شکل می‌گیرد. در این چارچوب یکپارچه، تحلیلگر می‌تواند به سادگی از یک ارتباط غیرعادی مشکوک در شبکه به نام پروسه فعال روی کامپیوتر مبدأ برسد و با یک کلیک، اقدام به جداسازی رایانه از بستر شبکه یا مسدودسازی هش مخرب نماید. علاوه بر این، KATA می‌تواند با اتصال به دیواره‌های آتش (Firewall) معتبر، قوانین مسدودسازی خودکار یا دستی را برای قطع مسیرهای مخرب اعمال کند.

معیارهای تصمیم‌گیری پیش از پیاده‌سازی NDR در سازمان

برای پیاده‌سازی موفق راهکار فناوری NDR در زیرساخت یک سازمان، ارزیابی چند فاکتور فنی پیش از استقرار ضروری است:

۱. شناسایی مناطق کور ترافیکی: مشخص کردن سوئیچ‌ها و سرورهایی که بیشترین اهمیت عملیاتی را دارند و تعیین نقاط اتصال سنسورها.

۲. مدیریت پهنای باند و منابع سخت‌افزاری: تعیین توان پردازشی مورد نیاز برای تجزیه داده‌ها و همچنین فضای ذخیره‌سازی ترافیک جهت بررسی‌های گذشته‌نگر.

۳. تعریف فرایندهای واکنش و تیم SOC: یک راهکار پایش زمانی اثربخش خواهد بود که افراد مشخصی برای تحلیل خروجی‌ها و اقدامات واکنشی تعیین شده باشند.

۴. تست و ارزیابی عملیاتی: بررسی کارکرد راهکار در محیط واقعی سازمان جهت ارزیابی میزان کاهش هشدارهای نادرست و تطابق آن با سامانه‌های موجود.

ایمن آزما افزار؛ تأمین، مشاوره تخصصی و دمو عملیاتی

پیاده‌سازی پلتفرم‌های پیچیده‌ای مانند Kaspersky KATA NDR Enhanced نیازمند تخصص فنی در حوزه‌های امنیت شبکه، پیکربندی زیرساخت‌های انتقال داده و انطباق با مقررات سازمانی است. شرکت ایمن آزما افزار به عنوان ارائه‌دهنده رسمی و تخصصی راهکارهای امنیت سایبری کسپرسکی در ایران، خدمات مشاوره‌ای و اجرایی کاملی را در این حوزه ارائه می‌دهد.

کارشناسان فنی ایمن آزما افزار با تحلیل ساختار فعلی شبکه و ارزیابی ریسک‌های امنیتی، سازمان‌ها را در طراحی معماری جانمایی سنسورها، تعیین نقاط جمع‌آوری ترافیک و اتصال سیستم به سایر تجهیزات یاری می‌کنند. همچنین امکان پیاده‌سازی نسخه دمو (آزمایشی) در محیط اختصاصی مشتریان فراهم است تا مدیران امنیت پیش از تصمیم‌گیری نهایی برای تأمین، بتوانند توانایی KATA را در پایش واقعی ترافیک، مسدودسازی آزمایشی تهدیدات و انطباق با شاخص‌های کنترلی بسنجند.