متن خبر

به گزارش سیتنا، ستاره‌شناسان می‌گویند منشأ یک سیگنال رادیویی مرموز را که هر هشت دقیقه تکرار می‌شود مشخص کرده‌اند. این پالس منظم از یک نژاد بیگانه پیشرفته نمی‌آید؛ دانشمندان مرکز بین‌المللی تحقیقات نجوم رادیویی (ICRAR) در استرالیا می‌گویند این سیگنال غیرعادی از یک جفت ستاره دوتایی نشأت می‌گیرد که یکی کوتوله سفید و دیگری یک ستاره خورشیدمانند است. کوتوله سفید هر هشت دقیقه یک دور می‌چرخد و سیگنال‌های رادیویی منتشر می‌کند. این منظومه دوتایی — GPM J071507-114153 — نادر است؛ بیشتر منظومه‌هایی که چنین پالس‌هایی منتشر می‌کنند ستاره کوتوله سرخ دارند و این نخستین مورد تأییدشده از یک منظومه دوتایی با کوتوله سفید و ستاره خورشیدمانند است که سیگنال رادیویی منظم تولید می‌کند. پژوهشگران نتایج داوری‌شده خود را در ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ در Nature Astronomy منتشر کردند.

گذراهای بلندمدت

منظومه‌هایی مانند GPM J071507-114153 بخشی از گروه بزرگ‌تری به نام گذراهای بلندمدت (LPTs) هستند؛ منظومه‌هایی که پالس‌های رادیویی منتشر می‌کنند که در بازه‌های چند دقیقه تا چند ساعت روشن و خاموش می‌شوند. ستاره‌شناسان نخستین مورد را در سال ۲۰۲۱ یافتند و از آن زمان حدود یک دوجین کشف کرده‌اند. چند مورد از آنها کوتوله سفید دارند، اما ستاره‌شناسان نمی‌دانستند کدام ستاره در این دوتایی‌ها واقعاً سیگنال رادیویی منتشر می‌کند. این نخستین بار است که تأیید شده ستاره دوم در یک دوتایی LPT یک ستاره خورشیدمانند است. پژوهشگران پس از پردازش بیش از ۱۰۰ ساعت داده رادیویی در مرکز ابررایانه Pawsey توانستند منبع سیگنال را نزدیک کوتوله سفید یا خود آن مشخص کنند. سام مک‌سویینی از رصدخانه آرایه کیلومتر مربعی (SKAO)، نویسنده اصلی مطالعه، گفت: «این نخستین بار است که پالس‌ها به اندازه کافی واضح هستند تا حرکت کوتوله سفید در مدارش به دور همدمش را ببینیم؛ بنابراین می‌دانیم پالس‌ها از منطقه‌ای نزدیک کوتوله سفید یا حتی خود آن می‌آیند.»

سیگنال‌ها فعالیت ستاره‌ای را آشکار می‌کنند

پالس‌های رادیویی کوتوله سفید به پژوهشگران اجازه داد فوران‌هایی روی ستاره خورشیدمانند را تشخیص دهند، درست مانند آنچه روی خورشید خودمان می‌بینیم. ناتاشا هرلی-واکر از ICRAR، هم‌نویسنده، گفت: «به‌عنوان یک امتیاز اضافی، دیدیم کوتوله سفید از پشت منطقه‌ای با میدان مغناطیسی قوی عبور می‌کند، احتمالاً یک «برجستگی ستاره‌ای» که حلقه بزرگی از پلاسما است و از سطح ستاره فوران می‌کند. شگفت‌انگیز است که با استفاده از طول موج‌های رادیویی می‌توانیم طوفان‌های یک ستاره در فاصله بیش از ۵,۰۰۰ سال نوری را تشخیص دهیم.»

کشف در یک نقشه‌برداری تلسکوپی

پژوهشگران منظومه GPM J071507-114153 را به‌عنوان بخشی از یک نقشه‌برداری بزرگ با آرایه میدان وسیع مورچیسون (MWA) کشف کردند که کل کهکشان راه شیری قابل مشاهده از استرالیا را اسکن می‌کرد. پژوهشگران مطمئن‌اند ستاره‌شناسان منظومه‌های دوتایی بیشتری مانند این پیدا خواهند کرد. مک‌سویینی گفت: «اگر همین حالا با تلسکوپ‌های پیشرو چنین اکتشافاتی می‌کنیم، تصور کنید وقتی تلسکوپ‌های SKAO کاملاً ساخته شوند چه تعداد منظومه ستاره‌ای دیگر پیدا خواهیم کرد و چه نمای دقیق و زیبایی از سیگنال‌هایشان خواهیم داشت.»

انتهای پیام