به گزارش آی‌سی‌تی‌نیوز، سازمان JEDEC، نهاد بین‌المللی تدوین استانداردهای صنعت نیمه‌رسانا، پیش‌نمایش مشخصات فنی نسل آینده حافظه‌های اصلی رایانه با نام DDR6 را منتشر کرد. بر اساس برنامه اولیه این سازمان، حافظه‌های DDR6 در نخستین پیکربندی‌های سروری خود با نرخ انتقال داده ۱۲.۸ گیگاترانسفر بر ثانیه عرضه خواهند شد و با تغییر معماری گذرگاه حافظه، می‌توانند بیش از ۵۰ درصد پهنای باند بیشتری نسبت به نسل قبلی ارائه دهند.

این استاندارد که همچنان در مرحله توسعه قرار دارد، علاوه بر افزایش سرعت انتقال داده، از ماژول‌هایی با طول فیزیکی کوتاه‌تر، ظرفیت بالاتر، معماری جدید دسترسی به حافظه و بهینه‌سازی مصرف انرژی برخوردار خواهد بود. JEDEC توسعه DDR6 را با توجه به رشد نیازهای پردازشی در حوزه هوش مصنوعی، رایانش ابری، مراکز داده، سرورها و رایانه‌های شخصی دنبال می‌کند.

سرعت اولیه ۱۲.۸ گیگاترانسفر و گذرگاه ۹۶ بیتی

یکی از مهم‌ترین تغییرات DDR6، افزایش نرخ انتقال داده و پهن‌تر شدن گذرگاه حافظه است. طبق برنامه فعلی JEDEC، ماژول‌های ثبت‌شده و بافرشده سروری (RDIMM) در این نسل با نرخ انتقال اولیه ۱۲.۸ گیگاترانسفر بر ثانیه فعالیت خواهند کرد؛ در حالی که سقف نرخ انتقال در برنامه DDR5 RDIMM به ۹.۲ گیگاترانسفر بر ثانیه رسیده است.

نقشه راه DDR6 همچنین افزایش این نرخ به ۱۴.۴ گیگاترانسفر بر ثانیه و بالاتر از آن را پیش‌بینی می‌کند. با این حال، افزایش سرعت انتقال داده تنها عامل ارتقای عملکرد نیست. در معماری جدید، عرض گذرگاه داده از ۶۴ خط داده در DDR5 به ۹۶ خط در DDR6 افزایش پیدا می‌کند؛ تغییری که به‌تنهایی ۵۰ درصد افزایش در عرض گذرگاه را نشان می‌دهد.

ترکیب نرخ انتقال بالاتر و گذرگاه عریض‌تر، طبق برآورد JEDEC، امکان افزایش بیش از ۵۰ درصدی پهنای باند حافظه را در زمان ورود این استاندارد فراهم می‌کند. این سازمان تأکید کرده است که افزایش پهنای باند حافظه به معنای افزایش مشابه در عملکرد همه نرم‌افزارها یا برنامه‌های کاربردی نیست؛ زیرا نتیجه نهایی به معماری پردازنده، نوع بار کاری و طراحی کل سامانه نیز وابسته است.

معماری جدید برای انتقال کارآمدتر داده

DDR6 تنها یک نسخه سریع‌تر از DDR5 نیست و در ساختار داخلی خود نیز تغییراتی خواهد داشت. یکی از این تغییرات، استفاده از معماری موسوم به Pseudo-Channel است که دسترسی به حافظه را به کانال‌های شبه‌مستقل تقسیم می‌کند.

هدف از این طراحی، افزایش پهنای باند قابل استفاده در هر بسته حافظه DRAM و فراهم کردن انعطاف بیشتر در پیکربندی سامانه‌هاست. این ساختار می‌تواند انتقال داده را کارآمدتر کند و به طراحان اجازه دهد ظرفیت، عملکرد و قابلیت اطمینان حافظه را متناسب با نیاز سیستم تنظیم کنند.

تعداد بانک‌های حافظه نیز در DDR6 نسبت به نسل قبل دو برابر خواهد شد. افزایش بانک‌ها در کنار بهبود سازوکار تازه‌سازی داده‌ها، با هدف استفاده مؤثرتر از گذرگاه و پشتیبانی از نرخ‌های انتقال بالاتر و ظرفیت‌های بیشتر در نظر گرفته شده است.

ماژول‌های ۴۴ درصد کوتاه‌تر؛ ظرفیت بالاتر در فضای کمتر

یکی از تغییرات قابل توجه DDR6 به ابعاد فیزیکی ماژول‌ها مربوط می‌شود. طبق مشخصات اولیه منتشرشده، طول ماژول‌های جدید به حدود ۷۴ میلی‌متر خواهد رسید؛ در حالی که طول ماژول‌های DDR5 حدود ۱۳۳ میلی‌متر است. به این ترتیب، طول فیزیکی ماژول‌های DDR6 حدود ۴۴ درصد کاهش پیدا می‌کند.

این تغییر با هدف استفاده بهتر از فضای موجود در سرورها و سامانه‌های پردازشی متراکم انجام می‌شود. در مراکز داده که تعداد زیادی ماژول حافظه در کنار پردازنده‌ها نصب می‌شوند، کوچک‌تر شدن ماژول‌ها می‌تواند به طراحی فشرده‌تر و افزایش تراکم حافظه کمک کند.

در بخش ظرفیت نیز JEDEC پشتیبانی از تراشه‌های DRAM با چگالی حداکثر ۱۲۸ گیگابیت را در برنامه DDR6 قرار داده است. این مقدار معادل ۱۶ گیگابایت ظرفیت برای هر تراشه است. همچنین بهینه‌سازی فناوری روی‌هم‌چینی تراشه‌ها (Die Stacking) می‌تواند امکان افزایش ظرفیت حافظه را بدون افزایش متناسب ابعاد بسته فراهم کند.

البته ظرفیت نهایی هر ماژول به تعداد تراشه‌ها، نوع بسته‌بندی و پیکربندی حافظه بستگی دارد و ارقام ظرفیت ماژول‌های نهایی هنوز در قالب مشخصات قطعی اعلام نشده‌اند.

تمرکز بر مصرف انرژی و قابلیت اطمینان

افزایش سرعت و ظرفیت حافظه در شرایطی دنبال می‌شود که مصرف انرژی و تولید گرما به یکی از چالش‌های اصلی مراکز داده تبدیل شده است. به همین دلیل، JEDEC بهبود عملکرد به‌ازای هر وات مصرف انرژی را یکی از اهداف DDR6 اعلام کرده است.

در طراحی جدید، استفاده از ساختار ورودی و خروجی با خاتمه‌دهی VSS و حالت‌های کم‌مصرف متناسب با نیاز مراکز داده پیش‌بینی شده است. هدف این تغییرات، کاهش هزینه انرژی در سامانه‌هایی است که تعداد زیادی ماژول حافظه را به‌صورت هم‌زمان به کار می‌گیرند.

استاندارد جدید همچنین از چند روش پیاده‌سازی کد تصحیح خطا در سطح سیستم (ECC) پشتیبانی خواهد کرد. این قابلیت به طراحان اجازه می‌دهد میان هزینه، مصرف انرژی و سطح اطمینان مورد نیاز در کاربردهای مختلف تعادل برقرار کنند؛ موضوعی که برای سرورهای سازمانی و زیرساخت‌های پردازش هوش مصنوعی اهمیت زیادی دارد.

DDR6 فقط برای سرورها طراحی نمی‌شود

اگرچه بخشی از مشخصات اولیه DDR6 با تأکید بر نیازهای مراکز داده و سرورها توسعه یافته، JEDEC در حال بررسی پشتیبانی از چند فرم‌فکتور مختلف برای این استاندارد است. از جمله قالب‌های احتمالی می‌توان به RDIMM، UDIMM و CAMM اشاره کرد.

این رویکرد می‌تواند زمینه استفاده از نسل جدید حافظه را در طیف متنوعی از تجهیزات، از سرورهای سازمانی تا رایانه‌های شخصی و سامانه‌های فشرده، فراهم کند. با این حال، جزئیات نهایی هر فرم‌فکتور و مشخصات نسخه‌های مصرف‌کننده هنوز در مرحله توسعه قرار دارند.

زمان عرضه DDR6 هنوز مشخص نیست

JEDEC در اطلاعیه خود تاریخ نهایی‌سازی استاندارد یا زمان عرضه تجاری ماژول‌های DDR6 را اعلام نکرده است. این سازمان تأکید کرده است که اطلاعات منتشرشده، برنامه فعلی توسعه را نشان می‌دهند و ممکن است در جریان بررسی‌ها و فرایند تصویب استاندارد تغییر کنند.

برخی گزارش‌های رسانه‌های تخصصی صنعت حافظه، بازه سال‌های ۲۰۲۸ تا ۲۰۲۹ را به‌عنوان زمان احتمالی ورود تجاری DDR6 مطرح کرده‌اند؛ با این حال، این زمان‌بندی هنوز از سوی JEDEC تأیید نشده است. پیش از عرضه گسترده نیز تولیدکنندگان تراشه‌های حافظه و سازندگان پردازنده و مادربرد باید محصولات و پلتفرم‌های سازگار با استاندارد جدید را توسعه دهند.

تحلیل ICTNews؛ DDR6 و پاسخ صنعت حافظه به رشد هوش مصنوعی

اهمیت DDR6 فراتر از افزایش سرعت حافظه در رایانه‌های شخصی است. رشد مدل‌های هوش مصنوعی، پردازش‌های سنگین و سامانه‌های مبتنی بر عامل‌های هوشمند، نیاز به انتقال سریع‌تر داده و ظرفیت حافظه بیشتر در نزدیکی پردازنده را افزایش داده است. در چنین شرایطی، حافظه اصلی سیستم به یکی از مؤلفه‌های تعیین‌کننده در طراحی زیرساخت‌های پردازشی تبدیل می‌شود.

افزایش عرض گذرگاه، معماری شبه‌کانال، دو برابر شدن تعداد بانک‌ها و پشتیبانی از تراشه‌های متراکم‌تر، مجموعه تغییراتی هستند که می‌توانند DDR6 را برای نسل آینده سرورها و مراکز داده آماده کنند. کاهش طول ماژول‌ها نیز از منظر طراحی سخت‌افزار و افزایش تراکم حافظه اهمیت دارد.

با این حال، نباید ارقام اولیه DDR6 را به معنای افزایش ۵۰ درصدی سرعت تمام رایانه‌ها یا بازی‌ها تلقی کرد. پهنای باند حافظه تنها یکی از عوامل عملکرد سیستم است و میزان بهره‌برداری از آن به پردازنده، کنترلر حافظه، نرم‌افزار و نوع پردازش وابستگی دارد.

در نهایت، انتشار پیش‌نمایش مشخصات DDR6 را باید آغاز مرحله‌ای مهم در مسیر گذار صنعت حافظه به نسل بعدی دانست؛ مسیری که با نهایی شدن استاندارد، توسعه تراشه‌ها و آماده شدن پلتفرم‌های سازگار ادامه خواهد یافت.