فناوری نانو در حال گسترش دامنه کاربرد خود در حوزه تجهیزات بهداشتی و پزشکی است و اکنون استفاده از نانوذرات برای ایجاد خاصیت آنتیباکتریال در محصولاتی مانند شیرآلات، تجهیزات بیمارستانی، تجهیزات اتاق عمل و حتی ایمپلنتها، به یکی از مسیرهای توسعه محصولات پیشرفته تبدیل شده است.
در همین راستا، شرکت دانشبنیان نوآوران نانومقیاس برهان با توسعه فرمولاسیونهای مبتنی بر نانوذرات اکسید روی و نقره، محصولاتی را برای جلوگیری از رشد و تکثیر باکتریها توسعه داده است. دکتر ریحانه اتفاق، رئیس هیئتمدیره این شرکت، با اشاره به یکی از محصولات این مجموعه اظهار کرد که استفاده از این نانوذرات امکان تولید شیرآلات برنجی با خاصیت آنتیباکتریال را فراهم کرده است.
به گفته او، این فناوری مورد توجه مراکز درمانی قرار گرفته و نمونههایی از شیرآلات تولیدشده برای یکی از بیمارستانهای قم ارسال شده است. پس از انجام آزمایشهای مربوطه، نتایج بهدستآمده رضایتبخش ارزیابی شده و قابلیت این محصول در زمینه کنترل رشد باکتریها مورد تأیید قرار گرفته است. این ویژگی میتواند در محیطهایی که کنترل آلودگیهای میکروبی اهمیت بالایی دارد، از جمله مراکز درمانی، مورد توجه قرار گیرد.
فعالیت شرکت در زمینه ایجاد ویژگیهای آنتیباکتریال به شیرآلات محدود نمیشود. به گفته رئیس هیئتمدیره نوآوران نانومقیاس برهان، این مجموعه امکان ایجاد خاصیت آنتیباکتریال در طیف دیگری از تجهیزات بیمارستانی را نیز توسعه داده و حتی توانسته است این ویژگی را در محصولات دارای پوشش رنگی ایجاد کند. این قابلیت میتواند دامنه استفاده از فناوری نانو را در تجهیزات و سطوح مورد استفاده در مراکز درمانی گسترش دهد.
توسعه سبد نانوذرات برای کاربردهای صنعتی و پزشکی
یکی از پایههای اصلی فعالیت این شرکت، توسعه و تولید انواع نانومواد است. سبد محصولات نوآوران نانومقیاس برهان شامل اکسید گرافن، نانوپودر اکسید روی، اکسید تیتانیوم، نانوپودر سیلیکا، نانوذرات نقره و کلوئید نقره است.
در میان این محصولات، اکسید گرافن تولیدشده توسط شرکت دارای گواهی نانومقیاس است و در دو شکل ورقهای و سوسپانسیون بهصورت نیمهصنعتی تولید میشود. همچنین اکسید گرافن احیاءشده در مقیاس کیلوگرمی به بازار عرضه شده و تولید صنعتی اکسید روی نیز در این مجموعه انجام میشود.
اکسید روی تولیدشده یکی از موادی است که در توسعه محصولات آنتیباکتریال مورد استفاده قرار گرفته و برای کاربردهایی از جمله شیرآلات، قابلیت ایجاد ویژگی ضدباکتری را فراهم میکند.
در بخش دیگری از فعالیتهای این شرکت، مستربچهای آنتیباکتریال نیز توسعه یافتهاند. این محصولات با استفاده از نانوذرات ویژه و در فرآیند اکستروژن تولید شدهاند و در اختیار یکی از کارخانههای تولیدکننده محصولات پلاستیکی قرار گرفتهاند.
این فناوری میتواند برای تولید محصولاتی که بهطور مستقیم با محیطهای آلوده یا پسماندهای پزشکی در ارتباط هستند، مورد استفاده قرار گیرد. از جمله کاربردهای مطرحشده برای این مستربچها میتوان به سطلهای زباله بیمارستانی، تجهیزات اتاق عمل و سایر لوازم پزشکی اشاره کرد؛ محصولاتی که ایجاد خاصیت آنتیباکتریال در آنها میتواند به کاهش احتمال آلودگیهای میکروبی کمک کند.
ورود به زنجیره تولید شیرآلات آنتیباکتریال
نوآوران نانومقیاس برهان در ادامه فعالیتهای صنعتی خود، همکاری با چندین کارخانه را برای توسعه و تولید محصولات آنتیباکتریال دنبال کرده است.
یکی از این همکاریها با کارخانه تولید شیرآلات انجام شده است. بر اساس اعلام این شرکت، همکاری مشترک به تولید شیرآلات آنتیباکتریال منجر شده و در مرحله نخست، ۱۰۰ کیلوگرم از ماده مورد استفاده برای این پروژه تولید و به کارخانه تحویل داده شده است.
این شرکت همچنین با چند کارخانه دیگر در حال همکاری است. در این پروژه، شیرآلات آنتیباکتریال تولیدشده در حال انجام آزمایشها و ارزیابیهای لازم هستند و بر اساس برنامه اعلامشده، پیشبینی میشود محصول نهایی طی شش ماه آینده وارد بازار شود.
گسترش فناوری نانو به تجهیزات پزشکی
حوزه تجهیزات پزشکی نیز یکی دیگر از بخشهایی است که نوآوران نانومقیاس برهان فعالیت خود را در آن گسترش داده است. این شرکت در حال حاضر با یکی از مجموعههای فعال در حوزه تجهیزات پزشکی همکاری دارد و هدف از این همکاری، استفاده از فناوری نانو برای ایجاد ویژگیهای ضدباکتری در محصولات پزشکی است.
یکی از پروژههای این مجموعه با کارخانه سینا پلیمر دنیا انجام شده است. این کارخانه از فناوری توسعهیافته برای آنتیباکتریالکردن پدهای سلولزی استفاده کرده است.
این پدها در کولرهای آبی مورد استفاده قرار میگیرند و شرکت در حال انجام آزمونهای آزمایشگاهی است تا میزان تأثیر این فناوری بر جلوگیری از رشد جلبک در کولرها بررسی شود. در صورت تأیید عملکرد، این فناوری میتواند علاوه بر افزایش بهداشت تجهیزات، در بهبود عملکرد و افزایش دوام پدهای مورد استفاده در سامانههای سرمایشی نیز نقش داشته باشد.
آنتیباکتریالکردن تجهیزات اتاق عمل
یکی دیگر از پروژههای در دست اجرا، همکاری با شرکت مارس در حوزه تجهیزات اتاق عمل است. هدف این پروژه، استفاده از فناوری نانو برای ایجاد خاصیت آنتیباکتریال در بدنه دستگاههای پزشکی است.
دکتر اتفاق در این زمینه توضیح داده است که محصول توسعهیافته در حال طیکردن فرآیند دریافت تأییدیههای لازم است و پیشبینی میشود طی چهار تا پنج ماه آینده وارد بازار شود.
ایجاد ویژگی آنتیباکتریال در سطوح خارجی تجهیزات پزشکی میتواند یکی از مسیرهای کاهش آلودگی میکروبی در محیطهای درمانی باشد؛ موضوعی که با توجه به حساسیت بالای محیطهای بیمارستانی و اتاقهای عمل، اهمیت ویژهای دارد.
توسعه ایمپلنتهای آنتیباکتریال
فعالیتهای این شرکت در حوزه پزشکی به تجهیزات و سطوح خارجی محدود نشده و توسعه ایمپلنتهای آنتیباکتریال نیز در دستور کار قرار گرفته است.
به گفته رئیس هیئتمدیره نوآوران نانومقیاس برهان، این شرکت موفق شده است فناوری مربوط به ایمپلنتهای آنتیباکتریال را به ثبت اختراع برساند. با این حال، ورود این محصول به بازار نیازمند طی مراحل قانونی و دریافت مجوزهای بالینی است و شرکت برای انجام این مراحل برنامهریزی کرده است.
توسعه چنین محصولاتی میتواند یکی از کاربردهای پیشرفتهتر نانومواد در پزشکی باشد؛ زیرا در ایمپلنتها، کنترل برهمکنشهای سطحی و کاهش احتمال ایجاد آلودگی میکروبی از اهمیت بالایی برخوردار است و هر فناوری جدید باید علاوه بر عملکرد فنی، الزامات سختگیرانه ایمنی و بالینی را نیز پشت سر بگذارد.
در مجموع، مسیر فعالیت نوآوران نانومقیاس برهان نشان میدهد که کاربرد نانوذرات آنتیباکتریال در حال حرکت از مرحله توسعه مواد به سمت محصولات صنعتی و پزشکی قابلاستفاده است. از شیرآلات برنجی و محصولات پلاستیکی گرفته تا تجهیزات بیمارستانی، بدنه دستگاههای پزشکی، پدهای سلولزی و ایمپلنتها، طیف کاربردهای تعریفشده برای این فناوری در حال گسترش است.
با ادامه همکاری این مجموعه با صنایع مختلف و تکمیل فرآیندهای آزمایشگاهی، صنعتی و بالینی، فناوری نانو میتواند نقش پررنگتری در توسعه تجهیزات با ویژگیهای ضدباکتری و ارتقای استانداردهای بهداشتی در صنایع مختلف ایفا کند.