پاپ لئو چهاردهم در نخستین بخشنامه رسمی خود با عنوان «انسانیت با شکوه» (Magnifica Humanitas)، که بهتازگی در واتیکان منتشر شده، نسبت به خطرات هوش مصنوعی در میدانهای جنگ هشدار داده و نظریه «جنگ عادلانه» را که قرنها توسط کلیسای کاتولیک ترویج میشد، «منسوخشده» اعلام کرده است . این بخشنامه که در تاریخ ۲۴ مه ۲۰۲۶ (۳ خرداد ۱۴۰۵) رونمایی شد، در شرایطی منتشر میشود که جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران، به عنوان نخستین جنگ گسترده مبتنی بر هوش مصنوعی شناخته شده و سامانه «ماون» (Maven) با ۱۷۹ منبع داده، در ۲۴ ساعت نخست بیش از ۱۰۰۰ هدف را شناسایی کرده است . پاپ با استناد به اصل «توسل به زور باید آخرین راهحل باشد»، بر ضرورت حفظ کرامت انسانی در برابر تصمیمگیریهای الگوریتمی تأکید کرده و خواستار خلع سلاح هوش مصنوعی شده است .
به گزارش آی سی تی نیوز، پاپ لئو چهاردهم، نخستین پاپ آمریکایی تاریخ کلیسای کاتولیک، روز دوشنبه ۲۴ مه ۲۰۲۶ در واتیکان از اولین بخشنامه رسمی خود با عنوان «انسانیت با شکوه» (Magnifica Humanitas) رونمایی کرد. این سند ۱۱۰ صفحهای که با حضور کریستوفر اولا، یکی از بنیانگذاران شرکت هوش مصنوعی آنتروپیک، ارائه شد، یکی از مهمترین اسناد اخلاقی در عصر هوش مصنوعی محسوب میشود .
بخش اول: نظریه «جنگ عادلانه» منسوخشده است
در این بخشنامه، پاپ لئو چهاردهم با صراحت اعلام کرده است که نظریه «جنگ عادلانه» که ریشه در نوشتههای سنت آگوستین و توماس آکویناس دارد و قرنها مبنای اخلاقیات جنگ در سنت کاتولیک بوده، در عصر تسلیحات پیشرفته و هوش مصنوعی «منسوخشده» است . پاپ در این باره نوشته است: «انسانها ابزارهای بسیار مؤثرتر و توانمندتری برای ارتقای زندگی بشر و حل منازعات در اختیار دارند، مانند گفتوگو، دیپلماسی و بخشش. استفاده از زور، خشونت و سلاحها همواره پیامدهای فاجعهباری برای جمعیت غیرنظامی دارد» .
پاپ با اشاره به نظریهای که اخیراً توسط دولت ترامپ برای توجیه جنگ در خاورمیانه به کار گرفته شده، تأکید کرده است که تئوری جنگ عادلانه که بیش از حد برای توجیه هرگونه جنگ استفاده شده، اکنون منسوخ شده است» و «هیچ الگوریتمی نمیتواند جنگ را از نظر اخلاقی قابلقبول کند .
بخش دوم: اولین جنگ هوش مصنوعی؛ آزمونی برای بشریت
این هشدار پاپ در حالی مطرح میشود که جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران، به عنوان نخستین جنگ گسترده مبتنی بر هوش مصنوعی علیه یک دولت مستقل توصیف شده است . در این جنگ، سامانه «ماون» (Maven) که توسط شرکت پالانتیر توسعه یافته و از مدل زبانی کلود آنتروپیک به عنوان هسته تحلیلگر خود استفاده میکرد، نقشی کلیدی در شناسایی و هدفگیری ایفا کرده است .
بر اساس گزارشها، سامانه ماون با اتصال به ۱۷۹ منبع داده شامل تصاویر ماهوارهای و اطلاعات طبقهبندیشده، توانست در ۲۴ ساعت نخست جنگ، بیش از ۱۰۰۰ هدف را شناسایی کند که ده برابر توان پیشین بود و چرخه هدفگیری را به یک هدف در هر ۸۶ ثانیه رساند . با این حال، دقت کلی این سیستم حدود ۶۰ درصد تخمین زده شده که به مراتب کمتر از دقت ۸۴ درصدی تحلیلگران انسانی است .
بخش سوم: «خلع سلاح هوش مصنوعی»؛ فراخوان پاپ برای مقابله با نظامیگری فناوری
پاپ در بخشنامه خود با مفهوم «خلع سلاح هوش مصنوعی» (Disarming AI)، خواستار رهایی این فناوری از «ذهنیت رقابت مسلحانه» شده است . او در این باره نوشته است: خلع سلاح به معنای رد فناوری نیست، بلکه جلوگیری از تسلط آن بر بشریت است .
پاپ همچنین نسبت به «اشکال جدید بردگی» در پشت پرده انقلاب فناوری هشدار داده و تأکید کرده است که هیچچیز در دنیای هوش مصنوعی غیرمادی یا جادویی نیست و هر پاسخ فوری و بینقصی بر کار خاموش میلیونها نفر استوار است . او با اشاره به استخراجکنندگان مواد معدنی کمیاب و تعدیلکنندگان محتوا، این زنجیره استثمار را محکوم کرده است .
بخش چهارم: نقش شرکتهای فناوری و چالشهای پیش رو
در این بخشنامه، حضور کریستوفر اولا از آنتروپیک به عنوان یک پیام سیاسی تلقی شده است. آنتروپیک که خود را یک شرکت اخلاقمحور در حوزه هوش مصنوعی معرفی میکند، درگیر یک نبرد حقوقی با پنتاگون شده و با استفاده از فناوری خود برای جنگهای خودمختار یا نظارت گسترده مخالفت کرده است .
با این حال، گزارشها نشان میدهد که مدل کلود آنتروپیک در سامانه «ماون» در جنگ علیه ایران استفاده شده است . این موضوع، تناقضی جدی در عملکرد شرکتهای فناوری که ادعای اخلاقمداری دارند، ایجاد کرده است .
تحلیل ICTNews؛ پاپ، هوش مصنوعی و آینده جنگها
بخشنامه «انسانیت با شکوه» پاپ لئو چهاردهم، فراتر از یک سند دینی، یک مانیفست سیاسی-اخلاقی در عصر هوش مصنوعی محسوب میشود. این سند در شرایطی منتشر میشود که:
۱. انسانیت در حال سقوط به فرهنگ قدرت مبتنی بر خشونت است: پاپ هشدار میدهد که صلح دیگر به عنوان یک مسئولیت، بلکه به عنوان یک فاصله شکننده بین درگیریها به نظر میرسد .
۲. نظریه جنگ عادلانه دیگر پاسخگوی نیازهای اخلاقی نیست: با ظهور سلاحهای خودمختار و تصمیمگیریهای الگوریتمی، نیاز به چارچوبهای اخلاقی جدید بیش از پیش احساس میشود .
۳. مسئولیت شرکتهای فناوری در قبال نظامیگری: همکاری شرکتهای فناوری با نهادهای نظامی، مرز میان بخش خصوصی و ماشین جنگی را برای همیشه محو کرده است و نیاز به نظارت و شفافیت بیشتر را ضروری میسازد .
۴. آینده جنگها در گرو تصمیمگیریهای انسانی است: پاپ با تأکید بر اینکه «هیچ ماشینی نباید انتخاب کند که زندگی یک انسان را بگیرد» ، بر ضرورت حفظ کنترل انسانی بر تصمیمگیریهای مرگبار تأکید کرده است.
این بخشنامه که با مقایسه با مانیفست اقلیمی پاپ فرانسیس (Laudato Si) در سال ۲۰۱۵، یک سند تاریخی برای کلیسای کاتولیک محسوب میشود و میتواند تأثیرات عمیقی بر سیاستهای جهانی در حوزه هوش مصنوعی و جنگهای آینده داشته باشد .