توسعه مواد پیشرفته در صنعت ساختمان، مسیر تازهای را برای جایگزینی برخی مصالح و روشهای سنتی با محصولات مهندسیشده و عملکردمحور ایجاد کرده است. در همین راستا، استفاده از فناوری نانو در تولید چسبهای ساختمانی میتواند ویژگیهای مکانیکی و عملکردی این محصولات را ارتقا دهد و همزمان زمینهای برای توسعه محصولات دانشبنیان در بازارهای داخلی و صادراتی فراهم کند.
یکی از محصولات توسعهیافته در این حوزه، چسب پودری کاشی پایه سیمانی حاوی نانوذرات است که توسط شرکت دانشبنیان صنایع شیمیایی بیدک نانوساختار تولید شده است. این محصول با بهرهگیری از نانوذرات سیلیس، با هدف افزایش استحکام مکانیکی و بهبود اتصال میان کاشی و سطح زیرین توسعه یافته است.
مهندس ابوالفضل زارع بیدکی، مدیرعامل شرکت دانشبنیان صنایع شیمیایی بیدک نانوساختار، با معرفی این محصول اظهار کرد که استفاده از نانوذرات سیلیس در ساختار چسب میتواند موجب دستیابی به استحکام مکانیکی بالاتر در مقایسه با محصولات متداول شود. بهبود چسبندگی نیز از دیگر ویژگیهایی است که برای این چسب نانویی مطرح شده و میتواند در افزایش دوام اتصال کاشی به سطوح ساختمانی مؤثر باشد.
این محصول بهویژه برای پروژههایی که دوام طولانیمدت و پایداری اتصال در آنها اهمیت دارد، مورد توجه قرار گرفته است. از سوی دیگر، چسب پودری پایه سیمانی میتواند بهعنوان جایگزینی برای استفاده از ملاتهای سنتی مطرح شود و به گفته مدیرعامل شرکت، ظرفیت افزایش مقاومت بتن در برابر فشار را نیز دارد.
رشد سهبرابری فروش در هر سال
یکی از نکات قابلتوجه درباره این محصول، روند رشد فروش آن در بازار طی سالهای اخیر است. به گفته زارع بیدکی، از زمان ورود چسب نانویی به بازار در حدود دو تا سه سال گذشته، فروش محصول هر سال سه برابر افزایش یافته است.
این رشد در شرایطی اتفاق افتاده که شرکت به دلیل محدودیت در تأمین مواد اولیه، ناچار به کنترل میزان فروش بوده است. مدیرعامل بیدک نانوساختار در این زمینه توضیح داد که ظرفیت بالقوه بازار به اندازهای بوده که امکان افزایش فروش تا حدود ۱۰ برابر نیز وجود داشته، اما مشکلات مربوط به تأمین مواد اولیه مانع از تحقق این میزان رشد شده است.
این مسئله نشان میدهد در کنار توسعه فناوری و ایجاد تقاضا برای محصولات نانویی، پایداری زنجیره تأمین مواد اولیه نیز یکی از عوامل تعیینکننده در مسیر تجاریسازی و افزایش تولید محصولات دانشبنیان است.
ظرفیت تولید ۳۰۰ تن در ماه
شرکت دانشبنیان صنایع شیمیایی بیدک نانوساختار در حال حاضر از ظرفیت تولید ۳۰۰ تن در ماه برای این حوزه برخوردار است و زیرساختهای اولیه مورد نیاز برای ورود به بازارهای صادراتی نیز در این مجموعه آماده شده است.
به گفته مدیرعامل شرکت، یکی از مهمترین مزیتهای رقابتی محصول، کیفیت مناسب و رعایت الزامات و استانداردهای فنی است. در کنار کیفیت، قیمت تمامشده رقابتی نیز میتواند امکان حضور محصول ایرانی در بازارهای منطقهای را تقویت کند.
قابلیت سفارشیسازی محصول برای مشتریان نیز یکی دیگر از ویژگیهای مورد اشاره این شرکت است. امکان تغییر فرمولاسیون متناسب با نیاز مشتری میتواند به تولیدکننده اجازه دهد ویژگیهای محصول را با شرایط اقلیمی، نوع کاربرد و الزامات فنی بازار هدف هماهنگ کند.
همسایگان؛ نخستین مقصد صادراتی
بازار کشورهای همسایه یکی از مهمترین فرصتهای پیش روی تولیدکنندگان ایرانی چسبهای ساختمانی محسوب میشود. افزایش تقاضا در کشورهای منطقه برای محصولات ساختمانی با کیفیت مناسب و قیمت رقابتی، یکی از ظرفیتهایی است که بیدک نانوساختار برای توسعه صادرات محصول خود مورد توجه قرار داده است.
از سوی دیگر، بازارهای منطقهای به تولیدکنندگان پایدار و قابلاعتماد نیاز دارند و ایران، با توجه به ظرفیت تولید و موقعیت جغرافیایی خود، میتواند بخشی از این نیاز را پاسخ دهد.
با این حال، حضور در بازارهای خارجی صرفاً به برخورداری از محصول رقابتی محدود نمیشود. شرکت بیدک نانوساختار نیز با مجموعهای از چالشها در مسیر صادرات مواجه است که از جمله مهمترین آنها میتوان به ضعف بازاریابی و شناخت ناکافی از بازارهای هدف اشاره کرد.
کمبود تجربه عملی در فرآیند صادرات و همچنین عدم دریافت برخی استانداردهای بینالمللی مورد نیاز بازارهای خارجی، از دیگر موانعی است که میتواند سرعت توسعه صادرات این محصول را کاهش دهد.
وزن بالا؛ چالشی برای صادرات
یکی از ویژگیهای ساختاری چسبهای کاشی، وزن نسبتاً بالای آنهاست. همین موضوع میتواند در صادرات به بازارهای دوردست به یک چالش اقتصادی تبدیل شود؛ زیرا هزینه حملونقل سهم قابلتوجهی از قیمت نهایی محصول را تشکیل میدهد.
از این منظر، بازار کشورهای نزدیک و منطقهای میتواند برای تولیدکننده ایرانی جذابتر باشد؛ زیرا فاصله جغرافیایی کمتر، امکان مدیریت بهتر هزینههای حملونقل را فراهم میکند.
در کنار مسئله حملونقل، رقابت در بازار منطقه نیز جدی است. تولیدکنندگان ایرانی باید با شرکتهای ترکیهای و برندهای بینالمللی فعال در حوزه چسبهای ساختمانی رقابت کنند. از جمله این مجموعهها، وبر (Weber) است که در کشورهایی مانند امارات و عربستان کارخانه احداث کرده و از طریق تولید نزدیک به بازار هدف، مزیت لجستیکی قابلتوجهی در اختیار دارد.
چالش دیگر به عملکرد برخی تولیدکنندگان داخلی در بازارهای صادراتی بازمیگردد. به گفته مدیرعامل بیدک نانوساختار، عرضه محصولات کمکیفیت از سوی برخی تولیدکنندگان داخلی در گذشته، موجب آسیب به اعتبار بخشی از محصولات ایرانی در بازارهای خارجی شده است؛ مسئلهای که میتواند ورود تولیدکنندگان باکیفیت را به همان بازارها دشوارتر کند.
توسعه بازار با نمایندگی و همکاری صنعتی
بیدک نانوساختار برای توسعه بازار داخلی نیز برنامههایی را دنبال میکند. اعطای نمایندگی در نقاط مختلف کشور و تکمیل تیم بازاریابی و فروش داخلی از جمله اقداماتی است که شرکت برای گسترش بازار خود در دستور کار قرار داده است.
در کنار توسعه بازار محصول موجود، این مجموعه فرصتهایی را برای همکاری در زمینه توسعه فرمولاسیون و تولید محصولات جدید نیز تعریف کرده است. به گفته زارع بیدکی، ظرفیت همکاری در حوزه تحقیق و توسعه محصولات جدید وجود دارد و شرکت از مشارکت فعالان صنعتی در این زمینه استقبال میکند.
یکی از حوزههای مورد توجه این مجموعه، صنعت سنگهای مصنوعی و سنگهای مهندسیشده است. مدیرعامل شرکت با دعوت از فعالان و علاقهمندان این حوزه برای سرمایهگذاری و همکاری، اعلام کرده است که مجموعه طی سالهای گذشته نیازسنجیهایی را در این زمینه انجام داده و آمادگی دارد در پروژههای تحقیق و توسعه محصولات جدید مشارکت کند.
نانوذرات سیلیس در قلب فرمولاسیون
چسبهای نانویی تولیدشده توسط بیدک نانوساختار بر اساس نوع فرمولاسیون، با مقادیر متفاوتی از نانوذرات سیلیس تولید میشوند. استفاده از این نانومواد میتواند ویژگیهای عملکردی چسب را متناسب با کاربرد مورد نظر تنظیم کند و امکان توسعه محصولات متنوع برای بخشهای مختلف صنعت ساختمان را فراهم آورد.
گسترش استفاده از چسبهای پودری در صنعت ساختمان، در کنار حرکت این صنعت به سمت مصالح مهندسیشده و با عملکرد بالاتر، میتواند زمینه رشد بازار این محصولات را فراهم کند. بهویژه در منطقهای که صنعت ساختوساز همچنان با تقاضای قابلتوجه روبهرو است، محصولاتی که بتوانند همزمان کیفیت، دوام و قیمت رقابتی ارائه دهند، از ظرفیت مناسبی برای توسعه بازار برخوردار خواهند بود.
در چنین شرایطی، چسبهای پودری کاشی حاوی نانوذرات میتوانند یکی از نمونههای کاربردی تجاریسازی فناوری نانو در صنعت ساختمان باشند. ترکیب افزایش استحکام و چسبندگی، امکان سفارشیسازی، ظرفیت تولید داخلی و قیمت رقابتی از یک سو و وجود بازارهای منطقهای از سوی دیگر، فرصت مناسبی برای توسعه این فناوری ایجاد کرده است؛ هرچند رفع چالشهایی مانند تأمین پایدار مواد اولیه، بازاریابی بینالمللی، اخذ استانداردهای مورد نیاز و مدیریت هزینه حملونقل، برای تبدیل این ظرفیت به یک موفقیت صادراتی پایدار ضروری خواهد بود.