به گزارش خبرنگار «نبض فناوری»، حسین افشین روز گذشته در نشست مشترک با مجمع نمایندگان تهران در محل معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری، با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد کشور در توسعه علم و فناوری اظهار کرد که صرف آموزش و تولید مقاله برای پیشرفت علمی کافی نیست و توسعه فناوری به زیرساخت، سرمایهگذاری و ایجاد بازار نیاز دارد.
او با اشاره به وضعیت هوش مصنوعی در کشور گفت ایران از سالها قبل در دانشگاهها در این حوزه آموزش و پژوهش داشته و از نظر علمی ظرفیت قابل توجهی دارد، اما میان جایگاه علمی و کاربردی کشور فاصله وجود دارد؛ فاصلهای که به گفته او، ناشی از سرعت پایین توسعه زیرساخت و تبدیل دانش به فناوری است.
افشین تأکید کرد حتی برخورداری از نیروی انسانی متخصص نیز بدون زیرساخت مناسب نمیتواند به توسعه فناوری منجر شود. به گفته او، ظرفیت پردازشی کشور برای هوش مصنوعی در ابتدای فعالیت دولت چهاردهم بسیار محدود بود و کمتر از یکدهم سطح مورد نیاز برآورد میشد که در ادامه تلاشهایی برای افزایش آن صورت گرفته است.
دولت نباید تولیدکننده فناوری باشد
معاون علمی رئیسجمهور با تأکید بر نقش بخش خصوصی در توسعه فناوریهای نوظهور گفت دولت نباید به یک مجموعه بزرگ اجرایی برای تولید فناوری تبدیل شود. به گفته او، وظیفه دولت ایجاد زیرساخت، تنظیمگری، تسهیل فعالیت بخش خصوصی و فراهم کردن زمینه رشد شرکتهای فناور است.
او افزود سرعت تحول در حوزههایی مانند هوش مصنوعی به اندازهای بالاست که ساختارهای دولتی نمیتوانند متناسب با این تغییرات، نیروی انسانی خود را بهطور مستمر بهروز کنند؛ بنابراین تقویت شرکتهای خصوصی و دانشبنیان باید در مرکز سیاستگذاری فناوری قرار گیرد.
ضرورت آمادهسازی کشور برای عصر کوانتوم
افشین در بخش دیگری از سخنان خود، کوانتوم را از فناوریهایی دانست که ایران باید از هماکنون برای آن برنامهریزی کند. او سه حوزه ارتباطات کوانتومی، حسگرهای کوانتومی و محاسبات کوانتومی را از محورهای اصلی این فناوری عنوان کرد.
وی همچنین درباره تهدید رایانش کوانتومی برای روشهای رمزنگاری فعلی هشدار داد و گفت کشورها از هماکنون برای مهاجرت به روشهای جدید رمزنگاری برنامهریزی میکنند.
معاون علمی رئیسجمهور با اشاره به توافق اخیر معاونت علمی و بانک مرکزی در این زمینه تأکید کرد برنامهریزی برای مهاجرت شبکه بانکی به رمزنگاری پساکوانتومی باید از امروز آغاز شود و نباید منتظر ظهور کامل تهدید ماند.
اختصاص هزار میلیارد تومان برای «جهش علمی»
افشین همچنین از اجرای برنامه «جهش علمی» با تمرکز بر ۲۰ دانشگاه خبر داد و گفت حدود یک هزار میلیارد تومان برای اجرای این برنامه در نظر گرفته شده است.
به گفته او، انتخاب ۲۰ دانشگاه به معنای کنار گذاشتن سایر دانشگاهها نیست، بلکه با توجه به محدودیت منابع، بخشی از اعتبارات در نقاطی متمرکز خواهد شد که امکان اثرگذاری بیشتری بر روند تولید علم کشور دارند.
هدف این برنامه، افزایش فعالیتهای پژوهشی، ایجاد انگیزه برای اعضای هیئت علمی و بازگرداندن روند تولید علم کشور به مسیر رشد عنوان شده است. افشین تأکید کرد احیای رشد علمی یک فرایند چندساله است و آثار سرمایهگذاری در پژوهش بلافاصله نمایان نمیشود.
تأکید بر افزایش نرخ بازگشت نخبگان
رئیس بنیاد ملی نخبگان همچنین با اشاره به موضوع مهاجرت نیروهای متخصص گفت در بررسی ۱۰ سال اخیر، حدود ۸۳ درصد رتبههای برتر کنکور در کشور ماندگار شدهاند و ۸۴ درصد مدالآوران دختر المپیادهای دانشآموزی نیز در کشور ماندهاند.
او با این حال، نرخ بازگشت نخبگان به کشور را پایین دانست و گفت این نرخ در حال حاضر حدود یک تا دو درصد است، در حالی که در کشورهایی مانند چین و برخی کشورهای حوزه خلیج فارس به حدود ۷ تا ۱۰ درصد میرسد. به گفته افشین، افزایش نرخ بازگشت باید به یکی از برنامههای جدی کشور تبدیل شود.
هشدار درباره بودجه علم و فناوری
معاون علمی رئیسجمهور همچنین خواستار توجه راهبردی مجلس به بودجه علم و فناوری شد و گفت با منابع محدود نمیتوان انتظار داشت کشور در فناوریهای نوظهور با سرعت لازم حرکت کند.
او با اشاره به محدودیت بودجه بنیاد ملی علم ایران تأکید کرد حتی در شرایط دشوار اقتصادی نیز باید سهم علم و فناوری در تصمیمگیریهای بودجهای حفظ شود؛ چراکه تأخیر در سرمایهگذاری در فناوریهای نوظهور میتواند در آینده هزینههای سنگینی برای کشور ایجاد کند.
افشین در ادامه بر ضرورت ایجاد پیوند میان علم، فناوری، صنعت و بازار تأکید کرد و گفت تولید علمی زمانی میتواند به توسعه پایدار فناوری منجر شود که در کنار پژوهشهای بنیادی، مسیر تبدیل دانش به محصول و ایجاد تقاضای واقعی نیز فراهم باشد.
سه قرارداد برای صرفهجویی ارزی
معاون علمی رئیسجمهور در بخش دیگری از سخنان خود اعلام کرد معاونت علمی اکنون سه قرارداد با دولت دارد که براساس برنامه، اجرای آنها میتواند حدود یک و نیم میلیارد دلار صرفهجویی ارزی برای کشور ایجاد کند.
به گفته او، برای اجرای این قراردادها حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان سرمایهگذاری پیشبینی شده که ۱۰ هزار میلیارد تومان آن از سوی معاونت علمی و ۱۰ هزار میلیارد تومان نیز از سوی صندوق و بخش خصوصی تأمین میشود.
افشین در پایان بر ضرورت تقویت ارتباط میان مجلس، دانشگاه و نهادهای سیاستگذار علم و فناوری تأکید کرد و گفت هدف معاونت علمی تنها اجرای طرحهای پژوهشی نیست، بلکه اثربخشی اقتصادی و ایجاد نتایج ملموس برای کشور نیز باید در ارزیابی برنامههای فناوری مورد توجه قرار گیرد.
لینک کوتاه: