مراسم معرفی مدل آموزشی نسل چهارم (طرح میناب) امروز در مرکز همایشهای بینالمللی ایران(نورالرضا) برگزار شد.
به گزارش آی سی تی نیوز؛ مدل آموزشی نسل چهارم (طرح میناب) با هدف باز طراحی تجربه یادگیری، ایجاد محیطها و موقعیتهای نوآورانه و پرورش شایستگی های چون تفکر خلاق و نقادانه، حل مسئله، کار تیمی، یادگیری خودراهبر و تبدیل ایده به عمل، طراحی و توسعه یافته است.
در ابتدای این مراسم، معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش، مصطفی آذرکیش به تشریح مدل آموزشی نسل چهارم (طرح میناب) پرداخت. وی با تأکید بر لزوم بهروزرسانی روشهای تعلیم و تربیت، مدرسه آینده را مدرسهای مهارتمحور و فناوریپایه توصیف کرد که در آن نقش معلم به عنوان طراح تجربه یادگیری برجسته میشود. این مدل نوین، دانشآموزان را به سمت شناسایی و حل مسائل واقعی، کار تیمی، پژوهش و استفاده هدفمند از فناوری و هوش مصنوعی هدایت میکند و از رویکرد سنتی «برنامهمحوری» به سمت «مسئلهمحوری» حرکت میکند.
وی با طرح این پرسش که چرا باید همه در خدمت مدرسه باشند، اظهار کرد: امروز دانشآموز میتواند پاسخ بسیاری از پرسشهای خود را از طریق ابزارهای فناوری، گوگل، یوتیوب و سایر منابع به دست آورد، بنابراین پرسش اصلی، مسئله فناوری نیست، بلکه این است که در آینده نقش مدرسه چه خواهد بود.
آذرکیش افزود: برای پاسخ به این مسئله، مجموعهای از اقدامات با همکاری معاونت علمی، شرکتها و مؤسسات دانشبنیان، معلمان، گروههای آموزشی و راهبران کشوری در حال انجام است تا مدرسه آینده طراحی شود؛ مدرسهای که در آن روشهای تعلیم و تربیت نیز بهروز شود و بر کار گروهی خلاقانه، کار تیمی فعال و توجه به نقش الگویی معلم تأکید داشته باشد.
معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش ادامه داد: بر اساس سند تحول، مدرسه باید کانون تربیت و پیشرفت محله و نقطه اتکای دولت و ملت باشد و به عنوان فرصتی برای همدلی و پیوستگی افکار مختلف مورد توجه قرار گیرد. بر همین اساس، همه ظرفیتها باید برای تقویت مدرسه و ارتقای کارکردهای آن به کار گرفته شوند.
تغییر از تدریس درس به طراحی تجربه یادگیری
آذرکیش با تشریح مدل «مکمل آموزش» گفت: در این مدل، با استفاده از طراحی آموزشی نوین، فناوریهای جدید از جمله هوش مصنوعی، پژوهش و پروژهمحوری و بهرهگیری از موقعیتهای متنوع یادگیری، باید کیفیت یادگیری ارتقا یابد و دانشآموز برای آینده آماده شود.
وی تأکید کرد: دیگر نباید بپرسیم امروز چه چیزی تدریس کردیم، بلکه باید بپرسیم امروز چه موقعیت یادگیری برای دانشآموز ایجاد کردیم، چراکه معلمان در طراحیهای جدید، طراح تجربه یادگیری خواهند بود و دانشآموز باید برای شناسایی و حل مسائل واقعی، کار تیمی، پژوهش و استفاده هدفمند از فناوری و هوش مصنوعی فرصت داشته باشد.
معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش با بیان اینکه باید از «برنامهمحوری» به سمت «مسئلهمحوری» حرکت کنیم، افزود: دانشآموز باید مسئله واقعی را شناسایی کند، درباره آن تحقیق و اطلاعات جمعآوری کند، راهحل طراحی و آزمایش کند و در نهایت محصول یا راهحل خود را ارائه دهد. در این مسیر باید به دانشآموز فرصت اشتباه، تجربه، تکرار و اصلاح داده شود.
وی ادامه داد: فناوری به تنهایی کافی نیست و مهم این است که دانشآموز چگونه از فناوری برای حل مسئله استفاده میکند. همچنین پروژه زمانی ارزشمند است که با زندگی واقعی و مسائل روزمره دانشآموز پیوند داشته باشد.
چهار محور مدل مکمل آموزش
آذرکیش چهار محور اصلی این مدل را استفاده از فناوریهای جدید و هوش مصنوعی، پژوهشمحوری دانشآموزان، تنوع موقعیتهای یادگیری و شکوفایی استعدادها عنوان کرد و گفت: استعدادهای دانشآموزان در موقعیتهای متنوع یادگیری شکوفا میشوند و باید فرصت خلاقیت و تجربه را برای آنها فراهم کنیم.
وی با تأکید بر ضرورت عبور از آموزش سنتی اظهار کرد: زمان آن گذشته است که یک معلم ۴۵ دقیقه صحبت کند و دانشآموزان بنشینند و یادداشت بردارند. باید با سرعت بیشتری از آموزش سنتی به شیوههای آموزشی متناسب با شرایط جدید و نسل چهارم حرکت کنیم؛ شیوههایی مانند یادگیری تلفیقی، STEAM و طراحی تجربههای یادگیری رشتهای و مسئلهمحور.
معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش افزود: یکی از چرخشهای تحولی مورد تأکید سند تحول بنیادین، حرکت از دانشآموز منفعل در کلاس درس به «متربی فعال» در محیطهای یادگیری است و در این مسیر باید از روشهای خشک و انعطافناپذیر به سمت روشهای خلاقانه، فناوریمحور و مبتنی بر کار تیمی و گروهی حرکت کنیم.
آذرکیش همچنین با اشاره به نقش پژوهشمحوری در مدل مکمل آموزش گفت: یادگیری را نباید با آموزش یکسان بدانیم؛ یادگیری زمانی اتفاق میافتد که دانشآموز تحقیق کند، تجربه کند، موضوع را لمس کند و بتواند نتیجه کار خود را اصلاح کند.
وی خاطرنشان کرد: موقعیتهای یادگیری محدود به کلاس درس نیست و باید از ظرفیتهای درون و بیرون مدرسه، مراکز یادگیری رسمی و غیررسمی، بازدیدها، رویدادها، باشگاهها، شبکهها و فضای مجازی نیز استفاده کرد.
آغاز طراحی الگوی نوین «مدارس فردا»
محمدجواد صدریمهر، معاون توسعه اقتصاد دانشبنیان معاونت علمی، در این همایش با روایت تجربه موفق این معاونت در ساخت سریع مدارس با بهرهگیری از توان شرکتهای دانشبنیان، از آغاز طراحی الگوی نوین «مدارس فردا» خبر داد و گفت: معاونت علمی با هدف ارتقای سرانه استعدادهای درخشان در شهرستان شهریار، مسئولیت ساخت دو واحد آموزشی دخترانه و پسرانه را بر عهده گرفت.
صدریمهر ادامه داد: تربیت دانشآموز برای آینده مستلزم تقویت چهار ساحت کلیدی است؛ نخست ساحت هویتی، دوم ساحت اجتماعی و مشارکتی، سوم ساحت خلاقیت و نوآوری و در نهایت ساحت علم و فناوری که فراگیری علوم تحولآفرین نظیر هوش مصنوعی و علوم شناختی را هدفگذاری کرده است.
معاون توسعه اقتصاد دانشبنیان معاونت علمی در ادامه افزود: نظام آموزشی آینده باید به سوی شخصیسازی، آموزش فراگیر و یادگیری مادامالعمر حرکت کند تا بتواند نسل آینده را برای مواجهه با مقتضیات جهان دانشبنیان تجهیز کند.
نقش «آموزش» در معماری نوین
در ادامه این همایش حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور به تشریح نقش «آموزش» در معماری نوین حکمرانی علم و فناوری پرداخت و گفت: نخستین عامل تعیینکننده در تربیت نیروی انسانی آینده کشور، نگاه و نگرش افراد، بهویژه معلمان، به فرآیند آموزش است. اگر بتوانیم این نگرش را تغییر دهیم، بخش مهمی از مسیر تحول آموزش و پرورش طی خواهد شد.
افشین ادامه داد: در عصر فناوری و هوش مصنوعی، مسئله آموزش فقط این نیست که دانشآموزان چقدر میدانند؛ بلکه این است که با آنچه میدانند، چه چیزی میتوانند خلق کنند. اقتصاد امروز بیش از گذشته به نوآوری، حل مسئله، داده و فناوری وابسته است. مدرسه نمیتواند با همان الگوهای گذشته ادامه دهد؛ چراکه اقتصاد تغییر کرده، نوع شایستگیهای موردنیاز تغییر کرده و دانشآموز باید بتواند یاد بگیرد، بیندیشد، خلق کند و با دیگران همکاری داشته باشد.
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، در «همایش ملی مدارس نسل چهارم»، ضمن تشریح چهار نسل آموزش، مطرح کرد:تحول واقعی زمانی اتفاق میافتد که تصور ما از یادگیرنده از دریافتکننده اطلاعات به خالق دانش تغییر کند.
در نسل نخست آموزش، انتقال و تکرار اطلاعات محور بود، در نسل دوم بر فهم و کاربرد دانش تأکید شد و نسل سوم به ساخت دانش از طریق تجربه و حل مسئله پرداخت.در نسل چهارم آموزش، یادگیری شبکهای و هوشمند با تعامل انسان و فناوری شکل میگیرد و دانشآموز باید بتواند با کمک فناوری، دانش و ارزش جدید خلق کند.
وی در ادامه افزود: تفاوت نسلهای آموزش فقط در ابزارهای مورد استفاده نیست؛ بلکه فلسفه یادگیری و نقش معلم و دانشآموز نیز باید تغییر کند. در این مسیر، نقش معلم از «انتقالدهنده دانش» در نسل اول به «مربی مهارت» در نسل دوم، «تسهیلگر» در نسل سوم و در نهایت «طراح تجربه و رهبر نوآوری» در نسل چهارم تغییر میکند.
حسین افشین با تأکید بر ضرورت تغییر معماری کلاس و نقش هنر در مسیر نوآوری، مطرح کرد:در مدرسه نسل چهارم، دانشآموز فقط برای یادگرفتن گوش نمیدهد؛ بلکه انتخاب میکند، میپرسد، میسازد، میآزماید و اصلاح میکند. بنابراین نمیتوان یادگیری او را فقط با یک امتحان کتبی سنجید. فناوری آموزشی باید کیفیت تجربه یادگیری را افزایش دهد، نه اینکه فقط تعداد ابزارهای موجود در کلاس را بیشتر کند.
وی ادامه داد: شخصیسازی یادگیری، آموزش ترکیبی، کلاس وارونه، آموزش چالشمحور و طراحیمحور، ساخت و تولید و استفاده از دستیارهای هوش مصنوعی میتوانند یادگیری از طریق مسئله و ساختن را تقویت کنند. فرایند هنری نیز با تمرین تخیل، ایدهپردازی، طراحی، اصلاح ایده و پذیرش شکست، مهارتهایی را پرورش میدهد که برای نوآوری ضروری هستند. از این منظر، رویکرد STEAM با افزودن هنر به علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات، ظرفیت خلاقیت و توجه به تجربه انسانی را در فرایند یادگیری تقویت میکند.
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، در پایان همایش ملی مدارس نسل چهارم، ضمن تشریح نقشهراه تحول مدارس ایران و پیوند آموزش با اقتصاد دانشبنیان، مطرح کرد: تحول آموزش با اضافه کردن یک ابزار جدید اتفاق نمیافتد؛ زمانی رخ میدهد که برنامه درسی، معلم، روش یادگیری و ارزشیابی در یک جهت تغییر کنند. تحول مدرسه، پروژه خرید فناوری نیست؛ پروژه بازطراحی یادگیری است.
اگر درباره آینده اقتصاد دانشبنیان صحبت میکنیم، نقطه شروع آن را نباید فقط در دانشگاه، صنعت یا شرکتهای فناور جستوجو کرد؛ بخشی از این آینده امروز در کلاس درس ساخته میشود. اقتصاد دانشبنیان از مدرسهای آغاز میشود که پرسشگری، خلاقیت و توانایی ساختن را پرورش میدهد. نقطه آغاز این تحول، معلم است. آینده مدرسه را فناوری نمیسازد؛ معلمی میسازد که یادگیری را برای آینده طراحی میکند. مدرسه باید از محل انتقال پاسخهای موجود به محیطی برای پرسشگری، اندیشیدن، ساختن و نوآوری تبدیل شود.